نقشه مفهومی · آیه و پیام · دام و تمرین
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · نقشه و هدف درس
من همراه دین و زندگی رندو هستم. با هم هر پیکان را با یک فعل روشن توضیح میدهیم: «سبب میشود»، «زمینه میسازد» یا «نتیجه میدهد».
شش معیار تمدن اسلامی را برای سنجش رفتار و ساختار جامعه به کار ببرید.
توحید ← جهت بندگی و قانون | معاد ← پاسخگویی و افق فراتر از سود فوری
ولایت الهی ← اطاعت در مسیر خدا ← قانون و اداره جامعه
قسط ← حق محرومان + حمایت از یتیم + فرصت رشد + نفی امتیاز طبقاتی
مودت و رحمت ← خانواده پایدار | کرامت زن ← حق، عفاف و علمآموزی
خواندن و تفکر ← شکستن خرافه + گسترش آموزش ← رشد جامعه
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
توحید، بندگی و تصمیمگیری را از فرمان قدرتها و خواستههای پراکنده به سوی خدا جهت میدهد. معادباوری افق رفتار را از سود کوتاهمدت فراتر میبرد و پاسخگویی نهایی را وارد انتخاب فرد و جامعه میکند. این دو اصل، فقط باور ذهنی نیستند؛ مقصد و معیار تصمیمهای اجتماعی را شکل میدهند.
ولایت الهی یعنی ساختار اداره جامعه و اطاعت، تابع هدایت و فرمان خدا باشد و خواست طاغوت یا میل شخصی حاکم جای آن را نگیرد. اطاعت از پیامبر و اولیالامر در امتداد اطاعت خدا مطرح میشود. این معیار یکی از دلایل نیاز به حکومت و قانونمداری دینی است؛ داشتن نام دینی، بدون پایبندی به معیار، تحقق ولایت را ثابت نمیکند.
قسط فقط رفتار عادلانه فردی نیست؛ مظلوم باید بتواند حق خود را بگیرد، ثروت در انحصار گروهی محدود نماند و امکان رشد برای طبقات مختلف فراهم باشد. حق معین محرومان در اموال و نکوهش راندن یتیم و بیتوجهی به نیازمند، مصداق اجتماعی این معیارند. برپایی قسط به اقدام مردم نیز نیاز دارد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
خانواده کانون آرامش، تربیت و جلوگیری از فساد است و مودت و رحمت پیوند آن را استوار میکند. رفتار محترمانه پیامبر با حضرت فاطمه، حق مالکیت و کار زنان و حضور آنان در آموختن، نمونههای کرامت و تواناییاند. عفاف و پوشش با این منزلت جمع میشوند؛ کرامت زن با نگاه ابزاری یا نادیدهگرفتن استعداد او سازگار نیست.
دعوت قرآن به خواندن، تعقل و تدبر، جامعه را از خرافه و جهل به سوی علم سوق میدهد. آموزش نباید به طبقه، جنس یا گروهی خاص منحصر شود؛ علمآموزی زنان نیز با معیار منزلت و کرامت پیوند دارد. ارزش علم با نیت شهرت یا تفاخر یکی نیست و باید در خدمت رشد انسان و جامعه قرار گیرد.
شش معیار برای سنجش جامعهاند و نباید همه عملکرد حکومتهای تاریخی را صرفاً به سبب نام اسلامی تأیید کرد. ممکن است دورهای در علم پیشرفت و در عدالت ضعف داشته باشد؛ هر معیار جدا سنجیده میشود. مطالب بخش «برداشت» درباره شکوفایی و افول برای مطالعه و پاسخ به فعالیت همان بخشاند و حفظیات امتحانی این درس محسوب نمیشوند؛ آموزش معیارهای اصلی پیش از آن، موضوع این جزوه است.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
جهت بندگی و قانون و افق پاسخگویی جامعه را میسازند.
قرارگرفتن اطاعت، قانون و اداره جامعه در مسیر فرمان خدا، نه طاغوت.
فراهمشدن حق و فرصت رشد و جلوگیری از انحصار و امتیاز طبقاتی.
کانون آرامش، مودت، رحمت و تربیت، همراه حفظ کرامت اعضا.
کرامت زن همراه حق مالکیت، علمآموزی، عفاف و نفی نگاه ابزاری.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
زمینه شکستن خرافه، گسترش آموزش و ارزیابی آگاهانه جامعه.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · آیه، روایت و پیامنقل، معنی و پیام هر شاهد را جدا و سپس مرتبط بخوان.
مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
معنی: کسانی که به خدا و روز واپسین ایمان آورند و کار شایسته انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان است؛ نه ترسی بر آنان است و نه اندوهگین میشوند.
پیام و پیوند: توحید و معاد، جهت اعتقادی جامعه و عمل صالح را به نتیجه و پاسخگویی پیوند میدهند.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
معنی: ای کسانی که ایمان آوردهاید، خدا را اطاعت کنید و پیامبر و صاحبان امر از خودتان را اطاعت کنید.
پیام و پیوند: اطاعت و اداره جامعه در مسیر ولایت الهی و هدایت قرار میگیرد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · آیه، روایت و پیامنقل، معنی و پیام هر شاهد را جدا و سپس مرتبط بخوان.
لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ
معنی: تا مردم به عدالت برخیزند.
پیام و پیوند: عدالت هدف اجتماعی دعوت پیامبران است و مشارکت مردم را میطلبد.
وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً
معنی: از نشانههای او این است که برای شما از خودتان همسرانی آفرید تا نزد آنان آرامش یابید و میان شما دوستی و رحمت قرار داد.
پیام و پیوند: آرامش، مودت و رحمت پایههای پیوند خانواده و تربیت انساناند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · آیه، روایت و پیامنقل، معنی و پیام هر شاهد را جدا و سپس مرتبط بخوان.
هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
معنی: آیا دانایان و نادانان برابرند؟
پیام و پیوند: ارزش علم و اندیشه در معیارهای تمدن.
معیار تمدن مطلوب با عملکرد تمام حکومتهای تاریخی یکی نیست؛ پیشرفت در یک معیار، تحقق همه معیارها را اثبات نمیکند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
خیر. توجه به علم یک معیار است و عدالت معیاری دیگر. باید هر دو را مستقل سنجید؛ قوت علمی، تبعیض را خودبهخود توجیه یا حذف نمیکند.
توحید، معادباوری، ولایت الهی، عدالت و قسط، خانواده و منزلت زن، و علم و تفکر.
تا بتوان عملکرد تاریخی را سنجید و نام یا هویت یک دوره را به جای تحقق واقعی ارزشها ننشاند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
هدف به برپایی عدالت در جامعه و اقدام مردم مربوط است؛ بنابراین دینداری تنها رفتار خصوصی نیست و ساختار روابط و حقوق عمومی نیز اهمیت دارد.
توحید، بندگی و قانون را به خدا جهت میدهد و معاد، سود کوتاهمدت را با پاسخگویی و نتیجه اخروی میسنجد. در نتیجه تصمیم اجتماعی فقط تابع میل قدرتها یا منفعت فوری نمیماند و باید با عمل صالح همراه شود.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
آیه اطاعت از خدا، پیامبر و اولیالامر را در یک مسیر بیان میکند. پس اداره جامعه و قانون باید تابع هدایت الهی باشد، نه میل طاغوت یا حاکم؛ این نیاز، تشکیل ساختاری برای اجرای آن هدایت را توضیح میدهد.
این مصداقها عدالت را به توزیع حق، حمایت از آسیبپذیران و رفتار اجتماعی تبدیل میکنند. قسط زمانی تحقق مییابد که حق قابل دستیابی و فرصت رشد عمومی باشد، نه اینکه فقط واژه عدالت تکرار شود.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
خانواده محل آرامش، محبت و تربیت است و زن در آن صاحب کرامت و توانایی است. احترام رفتاری، حق اقتصادی و فرصت علمی نمودهای این منزلتاند؛ عفاف نیز با کرامت جمع میشود و مجوز نگاه ابزاری یا حذف توانایی نیست.
خواندن، تفکر و آموزش، پذیرش بیدلیل خرافه را کنار میزند و امکان رشد آگاهانه را فراهم میکند. وقتی آموزش به طبقه یا جنس خاص محدود نباشد، زنان نیز بهعنوان انسانهای برخوردار از کرامت و استعداد در علمآموزی و انتقال دانش مشارکت میکنند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
شش معیار در متن اصلی برای فهم و سنجش جامعه آموزش داده شدهاند. بخش برداشت برای مطالعه و پاسخ به فعالیت خودش است و حفظ آمار و جزئیات آن برای امتحان خواسته نشده؛ بنابراین گسترش درس باید بر معنا و کاربرد معیارها تمرکز کند.
معیارهای
نادرست؛ معیارها جداگانه سنجیده میشوند و تحقق یکی، تحقق همه را اثبات نمیکند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
توحید و معاد جهت و پاسخگویی جامعه را تعیین میکنند و ولایت الهی، قانون و اداره را در همان مسیر قرار میدهد. قسط حق و فرصت رشد را به مردم میرساند، خانواده با مودت و رحمت کرامت اعضا را پرورش میدهد و علم و تفکر خرافه را کنار میزنند. هر معیار جدا سنجیده میشود و جمع آنها پایه تمدن مطلوب است.
توحید و معاد، جهت اعتقادی جامعه و عمل صالح را به نتیجه و پاسخگویی پیوند میدهند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
توحید و معاد، جهت بندگی و پاسخگویی را میسازند؛ ولایت الهی و قسط، قانون و اداره عادلانه را سامان میدهند؛ خانواده و منزلت زن همراه علم و تفکر، کرامت، رشد و رهایی از خرافه را تقویت میکنند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۹ · مرور پایانیشش معیار را از حفظ توضیح دهید و برای هر یک یک شاخص رفتاری یا اجتماعی بسازید. گزارش تاریخی را با معیار ارزشی یکی نگیرید.
این صفحه برای جستوجوی «جزوه دین و زندگی دوازدهم درس ۹»، «نکات ناب دین و زندگی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.