قدرت پرواز

تغییر مسیر، انتخابی واقعی است، اما بیرون از نظام الهی نیست؛ او از اسباب و اختیار همان نظام استفاده کرده است. پرهیز از خطر می‌تواند وظیفه باشد، نه مقابله با خدا.

قدر ناظر به اندازه و حدود و ویژگی‌ها و قضا ناظر به تحقق پدیده است؛ هر رخداد هر دو جنبه را دارد.

چون شناخت رابطه کار و پیامد، برنامه‌ریزی و انتخاب وسیله مناسب را ممکن می‌کند؛ بی‌قاعدگی کامل امکان تصمیم سنجیده را تضعیف می‌کند.

خیر. توان انتخاب وابسته به خداست، ولی در همان چارچوب فرد انتخاب می‌کند. وابستگی وجودی با مجبور بودن به انتخاب مشخص یکسان نیست؛ رابطه در طول است، نه رقابت مستقل.

قلم اراده ندارد، اما انسان در رابطه طولی با خدا از اراده واقعی برخوردار است. شباهت فقط در وابستگی عامل نزدیک به منشأ بالاتر است؛ نباید ویژگی بی‌اختیاری قلم را به انسان منتقل کرد.

جنبه

نادرست؛ قدر و قضا دو جنبه مفهومی یک رخدادند.

قانونمندی جهان رابطه انتخاب و پیامد را قابل شناخت می‌کند و امکان برنامه‌ریزی می‌دهد. قدر، اندازه و حدود پدیده و قضا، تحقق آن در همان نظام است؛ هر رخداد هر دو جنبه را دارد. خدا توان و اختیار را به انسان می‌بخشد و انسان با همین توان انتخاب می‌کند، پس اراده انسان در طول اراده خداست و مسئولیت او باقی می‌ماند.

هدایت، انتخاب انسان را از بین نمی‌برد.

در علل عرضی چند عامل، هرکدام با نقش خاص، در کنار هم یک پدیده را پدید می‌آورند. در رابطه طولی، اختیار و اثر واقعی انسان بر توان و نظامی تکیه دارد که خدا داده است؛ وابستگی به خدا، انتخاب انسان را صوری یا مجبورانه نمی‌کند.