فقط برای تو

نیت کمک، در صورت صدق، به جهت فاعلی مربوط است؛ اما خودِ تصرف ناروا حسن فعلی ندارد. پس نیت مطلوب نمی‌تواند نادرستی وسیله را جبران کند.

حسن فعلی شایستگی خود کار و حسن فاعلی درستی و الهی بودن نیت انجام‌دهنده است.

خیر. علنی بودن وصف ظاهری است؛ ریا به انگیزه جلب نظر مردم مربوط است. بدون اطلاع از نیت، چنین نتیجه قطعی درست نیست.

صورت عمل ممکن است حسن فعلی داشته باشد، ولی نیت او برای خدا خالص نیست و حسن فاعلی مطلوب را ندارد؛ دو شرط را نباید در هم ادغام کرد.

نخست باید دید خود کار و شیوه انجامش درست و محترمانه است یا نه؛ این حسن فعلی است. سپس باید انگیزه واقعی، خدمت و رضای خدا یا خودنمایی، سنجیده شود؛ این حسن فاعلی است. از آشکاربودن به‌تنهایی ریا نتیجه نمی‌شود.

فعلی؛ فاعلی

نادرست؛ حسن فعلی و حسن فاعلی هر دو لازم‌اند.

ارزش کامل عمل به درستی خودِ کار و درستی انگیزه انجام‌دهنده وابسته است؛ حسن فعلی بدون حسن فاعلی یا برعکس کافی نیست. معرفت به خدا، عبادت و دوری از گناه نیت را خالص‌تر می‌کنند. اخلاص نیز پایداری در عمل و آمادگی دریافت حکمت را افزایش می‌دهد، زیرا وابستگی به تحسین مردم کمتر می‌شود.

همه زندگی می‌تواند جهت الهی پیدا کند.

ملاک حسن فاعلی، نیت انجام‌دهنده است، نه صرف دیده‌شدن عمل. اگر کار درست برای رضای خدا و با هدفی مانند تشویق دیگران انجام شود، آشکاربودن لزوماً ریا نیست؛ اما جلب ستایش مردم به‌عنوان مقصد، اخلاص را آسیب می‌زند.