یگانه بی‌همتا

خیر. او پزشک را سبب وابسته می‌داند. محل تمایز، استقلال دادن به توان پزشک است؛ استفاده از اسباب در نظام وابسته به خدا با توحید سازگار است.

ولایت حق سرپرستی و تصرف است؛ ربوبیت تدبیر و پرورش موجودات. ارتباط دو مفهوم، تعریف آن‌ها را یکی نمی‌کند.

چون موجودات اصل هستی خود را از خدا دارند، تعلق حقیقی آن‌ها به اوست؛ این مالکیت صرف قرارداد اجتماعی نیست.

ظاهر درخواست مشابه است، اما مبنای اعتقادی متفاوت است. فرض استقلال با توحید ناسازگار و وابسته دانستن اثر به اذن خدا با آن سازگار است.

پزشک با دانش و ابزار، سبب نزدیک درمان است و اثر او واقعی اما وابسته به توان و نظامی است که خدا آفریده است. اگر پزشک مستقل از خدا دانسته نشود، نقش سبب با توحید در ربوبیت تعارض ندارد.

مستقل

نادرست؛ معیار درس مستقل‌دانستن اثر است؛ نقش به اذن خدا با توحید منافات ندارد.

چون خدا آفریننده مستقل موجودات است، مالکیت حقیقی و حق ولایت اصیل نیز از آن اوست و تدبیر مستقل جهان همان ربوبیت اوست. اسباب می‌توانند اثر واقعی داشته باشند، اما توانشان را از خدا می‌گیرند. بنابراین استفاده از سبب یا توسل با توحید سازگار است، مگر اینکه برای آن اثر مستقل از خدا فرض شود.

توحید در خالقیت.

پزشک با دانش و ابزار، سبب نزدیک درمان است و اثر او واقعی است؛ اما خود پزشک، توان او و نظام علت‌ها به خدا وابسته‌اند. پس مراجعه به پزشک، هنگامی که او مستقل از خدا دانسته نشود، با توحید در ربوبیت تعارض ندارد.