نقشه مفهومی · آیه و پیام · دام و تمرین
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · نقشه و هدف درس
من همراه دین و زندگی رندو هستم. با هم هر پیکان را با یک فعل روشن توضیح میدهیم: «سبب میشود»، «زمینه میسازد» یا «نتیجه میدهد».
نیاز جهان به خدا در پیدایش و بقا و حد شناخت ذات را توضیح دهید.
پدیده و موجود وابسته ← نیاز به علت ← پایان زنجیره وابستگی در سرچشمه بینیاز
نیاز در پیدایش + نیاز در بقا ← درخواست و تدبیر پیوسته
خودشناسی ← درک فقر و نیاز ← دعا و بندگی
نور: خود آشکار + آشکارکننده دیگران ← خدا نور هستی ← موجودات نشانه او
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
ما و موجودات پیرامون، هستی را از خود نداریم. موجودی که وجودش از خودش نیست برای پدید آمدن به سرچشمه هستی نیاز دارد؛ سرچشمهای که خود وابسته و پدیده نباشد. نتیجه درس نیاز جهان به خدای بینیاز است. مقدمه نمیگوید «هر موجودی سازنده میخواهد»؛ موضوع آن موجودِ وابسته است، پس خدا استثنای دلخواه از یک قانون عام نیست.
اگر هر پدیده برای پدید آمدن به علتی وابسته باشد و همه علتها نیز فقط از علت پیش از خود اثر بگیرند، بدون رسیدن به علتی که وابسته نیست هیچ پدیدهای تحقق پیدا نمیکند. مثال چرخدندهها این نکته را روشن میکند: هر چرخدنده حرکت را به بعدی میرساند، اما حرکت مجموعه بدون محرکی که حرکتش را از آن چرخدندهها نگرفته باشد آغاز نمیشود. این بیان برای فهم نیاز زنجیره است و نباید به بحثی فراتر از استدلال همین درس گسترش یابد.
بنّا مواد و خاصیت آنها را نمیآفریند، بلکه آنها را کنار هم میگذارد؛ از این رو ماندن ساختمان پس از رفتن بنّا، مثال کاملی برای رابطه خدا و جهان نیست. موجودات در اصل هستی و ادامه آن نیازمندند. مثال مولد برق و جریان، تنها برای نزدیک کردن معنای وابستگی مداوم است و نباید همه ویژگیهای مادی آن به خدا نسبت داده شود.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
انسان هرچه وابستگی خود را در اصل وجود، توانایی، علم، حفظ زندگی و رسیدن به خیر بهتر بشناسد، فقر و نیاز دائمی خود را عمیقتر درک میکند. نتیجه این آگاهی، درخواست پیوسته از خدا و افزایش بندگی است. «دستاندرکار بودن» خدا یعنی فیض، آفرینش و تدبیر او قطع نمیشود؛ نه اینکه خدا مانند یک عامل مادی درون جهان مشغول کاری جسمانی باشد.
نور دو ویژگی دارد: خودش آشکار است و چیزهای دیگر را آشکار میکند. وقتی خدا «نور هستی» خوانده میشود، مقصود نور فیزیکی نیست؛ موجودات اصل وجود و آشکارشدن خود را از او دارند و هر موجود میتواند نشانهای از علم، قدرت و حکمت او باشد. حدیث دیدن خدا پیش و پس و همراه هر چیز نیز دعوت به دیدن وابستگی و نشانه الهی در موجودات است؛ «پیش، پس و همراه» در این بیان مکان، حلول یا جزء جهان بودن خدا را نمیرساند.
میتوان وجود خدا و صفات او را از نشانهها شناخت، اما ذهن محدود بر حقیقت نامحدود احاطه پیدا نمیکند. ناتوانی از شناخت کامل چیستی، نفی هر شناختی نیست. شناخت نشانهها باید به معرفت، فروتنی و عمل آگاهانه بینجامد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
وابستگی موجود برای بهوجودآمدن به هستیبخش.
ادامه وابستگی موجود به خدا در هر لحظه.
علتی که اصل وجود و توان و ویژگیهای موجودات به او وابسته است.
ادامه فرضی علتهای وابسته بدون رسیدن به علت مستقل؛ در استدلال درس تحقق چنین زنجیرهای محال است.
خدا سرچشمه وجود و آشکارشدن موجودات است؛ تعبیر به نور مادی اشاره ندارد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
شناخت وابستگی خود، فقر و نیاز را روشن میکند و به دعا و بندگی بیشتر میانجامد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · آیه، روایت و پیامنقل، معنی و پیام هر شاهد را جدا و سپس مرتبط بخوان.
أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
معنی: شما نیازمند خدایید و خدا بینیاز ستوده است.
پیام و پیوند: نیاز هم در پیدایش و هم در بقاست.
يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ
معنی: هر که در آسمانها و زمین است پیوسته از او درخواست میکند؛ او همواره دستاندرکار امری است.
پیام و پیوند: درخواست پیوسته موجودات از نیاز دائمی آنان حکایت دارد و تدبیر و فیض الهی پس از آفرینش قطع نمیشود.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · آیه، روایت و پیامنقل، معنی و پیام هر شاهد را جدا و سپس مرتبط بخوان.
اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
معنی: خدا نور آسمانها و زمین است.
پیام و پیوند: خدا سرچشمه هستی و آشکارشدن موجودات است؛ مقصود نور مادی نیست.
مَا رَأَيْتُ شَيْئًا إِلَّا وَرَأَيْتُ اللَّهَ قَبْلَهُ وَبَعْدَهُ وَمَعَهُ
معنی: هیچ چیزی را ندیدم، مگر اینکه خدا را قبل و بعد و همراه آن دیدم.
پیام و پیوند: هر موجود با وابستگی و ویژگیهایش نشانه خداست؛ تعبیر حدیث معنای مکانی یا حلول ندارد.
هر پدیده نیازمند است، نه هر موجود بدون قید. شناخت وجود با احاطه بر چیستی یکی نیست.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
سازنده مدرسه اصل مواد و خواصشان را نمیآفریند؛ کارش ترکیب آنهاست. خدا سرچشمه اصل وجود است، پس وابستگی جهان با چیده شدن اجزا پایان نمییابد. تشبیه، نوع رابطه را نادرست یکسان کرده است.
پیدایش و بقا؛ موجود وابسته با پدید آمدن، ذاتاً بینیاز نمیشود.
احاطه بر ذات نامحدود با شناخت وجود و صفات متفاوت است. ناتوانی در اولی، ناتوانی یا بطلان دومی را ثابت نمیکند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
نیاز به آفریننده درباره موجودی است که هستی از خود ندارد. نتیجه استدلال، سرچشمهای است که خود پدیده و وابسته نیست؛ تعمیم شرط پدیده بودن به او، موضوع استدلال را عوض میکند.
چرخدندهها حرکت را به یکدیگر منتقل میکنند و هیچکدام سرچشمه حرکت مجموعه نیست. اگر همه فقط وابسته به قبلی باشند و محرکی مستقل در کار نباشد، حرکت مجموعه آغاز نمیشود. پس زنجیره موجودات وابسته باید به سرچشمهای بینیاز برسد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
چون موجودات در اصل وجود و ادامه آن وابستهاند، درخواست و نیازشان پیوسته است. نیاز انسان هستی، بقا، توانایی، هدایت و رسیدن به خیر را دربرمیگیرد. دستاندرکار بودن یعنی آفرینش، فیض و تدبیر الهی قطع نمیشود، نه فعالیت جسمانی در جهان.
خودشناسی، وابستگی انسان در وجود و توانایی را آشکار میکند؛ فهم این وابستگی، احساس فقر و نیاز به خدا را افزایش میدهد؛ این آگاهی در دعا، فروتنی، اطاعت و بندگی بیشتر ظهور میکند.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
نور خود آشکار و آشکارکننده دیگران است. خدا در اصل وجود آشکار و سرچشمه هستی و ظهور دیگر موجودات است. این تشبیه درباره وابستگی هستی است و نباید خدا را نور فیزیکی یا جسم دانست.
موجودات از خدا هستی میگیرند و با نظم و ویژگیهایشان نشانه علم، قدرت و حکمت اویند؛ بنابراین نگاه معرفتی در هر چیز وابستگی به خدا را میبیند. واژههای قبل، بعد و همراه در اینجا مکان یا حلول را بیان نمیکنند.
خداوند
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
نادرست؛ بنّا هستیبخش مصالح نیست، اما جهان در پیدایش و بقا به خدا وابسته است.
هر پدیدهای که وجودش از خودش نیست، برای پیدایش به هستیبخش نیاز دارد و زنجیره علتهای وابسته بدون سرچشمه مستقل تحقق پیدا نمیکند. همان هستیبخش، اصل وجود و توان موجود را هر لحظه افاضه میکند؛ پس نیاز به بقا نیز دائمی است. فهم این فقر وجودی، خودشناسی را به دعا و بندگی پیوند میدهد.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
نیاز هم در پیدایش و هم در بقاست.
هر عضو زنجیره اگر وجود خود را از دیگری بگیرد، از خودش هستی ندارد. افزودن بینهایت موجود وابسته، وابستگی را برطرف نمیکند؛ مجموعه برای تحقق به حقیقتی نیاز دارد که هستی را از دیگری نگرفته و سرچشمه وجود دیگران است.
دین و زندگی دوازدهم · درس ۱ · مرور پایانیدو مقدمه و نتیجه را بنویسید؛ سپس نقص مثال بنّا و معنای نیاز در بقا را توضیح دهید.
این صفحه برای جستوجوی «جزوه دین و زندگی دوازدهم درس ۱»، «نکات ناب دین و زندگی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.