مرجعیت و ولایت فقیه

پرسش نخست به مرجعیت دینی و پاسخ‌گویی احکام مربوط است؛ دومی به رهبری و ولایت اجتماعی. ممکن است یک شخص واجد هر دو نقش باشد، ولی تعریف دو مسئولیت یکسان نیست.

فهم عمیق دین و استنباط احکام از منابع معتبر؛ صرف نقل چند حدیث برای این عنوان کافی نیست.

چون رهبری علاوه بر شناخت حکم، تصمیم و اقدام در اداره جامعه و مواجهه با مسائل عمومی می‌خواهد.

خیر. کتاب مردم را به آگاهی و نظارت مسئولانه دعوت می‌کند؛ صلاحیت مقام، مسئولیت رعایت حقوق و پاسخ‌گویی در عمل را از بین نمی‌برد.

مرجعیت توان استنباط و پاسخ به احکام عملی را می‌سنجد، ولی رهبری جامعه شرایط مدیریتی، شجاعت و شناخت مسائل عمومی نیز می‌خواهد. باید شرایط هر مسئولیت جدا احراز شود.

تقلید

نادرست؛ مسئولیت‌ها و برخی شرایط متفاوت‌اند و فقاهت یا رهبری عصمت ایجاد نمی‌کند.

نیاز به شناخت حکم عملی، رجوع غیرمتخصص به فقیه واجد شرایط را موجه می‌کند و نیاز جامعه به اداره دینی، مسئولیت ولایت فقیه را پدید می‌آورد. چون اداره جامعه افزون بر فقاهت به مدیریت و شجاعت نیاز دارد، دو جایگاه یکسان نیستند. صلاحیت مسئولان نیز آگاهی و نظارت مردم را حذف نمی‌کند؛ هر دو سوی رابطه مسئول‌اند.

پایه تخصص دینی و نقش آگاه‌سازی جامعه.

شناخت می‌تواند از گواهی دو عالم عادل و اهل تشخیص یا از راه علم و اطمینان حاصل از روش عقلایی به دست آید. شهرت وقتی معتبر است که چنین اطمینانی بسازد؛ محبوبیت یا شهرت بدون احراز صلاحیت علمی و اخلاقی کافی نیست.