آراستگی را از خودنمایی و حیا را از ناتوانی در حضور اجتماعی جدا کنید.
میل به زیبایی ← پاکیزگی و آراستگی متعادل
حیا ← حفظ حریم ← عفاف در گفتار، رفتار و پوشش
افراط در نمایش ظاهر ← تبرّج و غفلت از رشد شخصیت

نقشه مفهومی · آیه و پیام · دام و تمرین
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · نقشه و هدف درس
من همراه دین و زندگی رندو هستم. با هم هر پیکان را با یک فعل روشن توضیح میدهیم: «سبب میشود»، «زمینه میسازد» یا «نتیجه میدهد».
آراستگی را از خودنمایی و حیا را از ناتوانی در حضور اجتماعی جدا کنید.
میل به زیبایی ← پاکیزگی و آراستگی متعادل
حیا ← حفظ حریم ← عفاف در گفتار، رفتار و پوشش
افراط در نمایش ظاهر ← تبرّج و غفلت از رشد شخصیت
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
گرایش به زیبایی در انسان وجود دارد و رسیدگی به پاکیزگی و ظاهر مرتب در متن ارزشمند شمرده میشود. آراستگی فقط لباس نیست؛ اخلاق خوش و تواناییهای رشدیافته نیز در پذیرش اجتماعی نقش دارند. ظاهر خوب اگر با بیاحترامی و خودپسندی همراه باشد، تمام معنای آراستگی مطلوب را محقق نمیکند.
تبّرج در این بحث، خودنمایی و جلب توجه نامناسب است. تفاوت آن با آراستگی در هدف و شیوه بروز است؛ هر تمیزی و زیبایی خودنمایی نیست. افراط در نمایش ظاهر میتواند توجه فرد را از پرورش شخصیت و استعدادهایش دور کند. عفاف به مدیریت خواستهها و حفظ حریم رفتار مربوط است و تنها به پوشش محدود نمیشود.
حیا انسان را از کار ناپسند بازمیدارد. نباید آن را به کمروییای تبدیل کرد که مانع پرسش علمی، دفاع محترمانه از حق یا انجام مسئولیت است. نمونه قرآنی دختر شعیب، حضور و گفتوگوی لازم را با حیا جمع میکند. گفتار، نگاه و رفتار نیز به عفاف مربوطاند؛ این مسئولیت اخلاقی برای زن و مرد مطرح است.
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · درسنامهٔ نهاییرابطهها و قیدهای هر بخش را کنار هم بخوان.
آراستگی مطلوب از پاکیزگی و ظاهر مرتب آغاز میشود، اما به آن محدود نیست؛ گفتار محترمانه، اخلاق و شکوفایی استعداد نیز چهره شخصیت را میسازند. حیا مانع حضور مفید نیست و در داستان دختر شعیب با مسئولیت اجتماعی و گفتوگوی لازم جمع میشود. مشکل هنگامی پدید میآید که جلب توجه، ارزش اصلی شود و ظاهر، رشد درونی را کنار بزند.
پاکیزگی و زیبایی متعادل همراه رشد شخصیت.
خودنمایی و جلب توجه نامناسب.
بازدارندگی درونی از رفتار ناپسند، بدون ترک وظیفه لازم.
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · آیه، روایت و پیامنقل، معنی و پیام هر شاهد را جدا و سپس مرتبط بخوان.
تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ
معنی: با حیا راه میرفت.
إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ وَيُحِبُّ الْجَمَالَ
معنی: خدا زیباست و زیبایی را دوست دارد.
حیا با ترک هر گفتوگوی لازم یکی نیست؛ آراستگی هم مترادف جلب توجه افراطی نیست.
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
حیا مانع کار ناپسند است؛ پرسش محترمانه برای آموختن ناپسند نیست. او باید میان حیا و کمروییِ مانع یادگیری فرق بگذارد و با حفظ ادب سؤالش را مطرح کند.
به پوشش محدود نیست؛ گفتار، نگاه، رفتار و مدیریت خواستهها را نیز در بر میگیرد.
زیرا رشد اخلاق و استعدادهای درونی نیز لازم است. ظاهر مرتب همراه با بیاحترامی، آراستگی متوازن شخصیت را نشان نمیدهد.
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
او برای رساندن دعوت پدر حضور پیدا کرد و سخن گفت، در حالی که قرآن حرکت او را با حیا توصیف میکند. پس اصل حضور لازم با حفظ حریم قابل جمع است.
دانشآموز میتواند با پوشش و گفتار سنجیده، بدون خودنمایی، مطلب را روشن و با اعتماد ارائه کند. حیا از رفتار ناپسند بازمیدارد، نه از انجام وظیفه علمی و گفتوگوی محترمانه.
عفاف
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
نادرست؛ حیا مانع رفتار ناپسند است و با گفتوگوی لازم و محترمانه جمع میشود.
میل طبیعی به زیبایی، اگر با پاکیزگی و اعتدال هدایت شود، به آراستگی میانجامد. حیا انسان را از رفتار ناپسند بازمیدارد و در نگاه، گفتار، رفتار و پوشش به عفاف کمک میکند. وقتی نمایش ظاهر از حد بگذرد و جلب توجه مقصد شود، تبّرج و غفلت از رشد درونی جای آراستگی متعادل را میگیرد.
در روایت آمدن دختر شعیب، انجام کار اجتماعی با حیا همراه شده است.
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · تمرین تشریحیپاسخ کامل باید تعریف، دلیل و قید لازمِ همان سؤال را داشته باشد.
پاکیزگی و زیبایی متعادل، آراستگی است. هنگامی که نمایش افراطی ظاهر و جلب توجه نامناسب جای رشد همهجانبه شخصیت و حفظ حریم را بگیرد، رفتار به تبرّج نزدیک میشود؛ پس اصل زیبایی و پاکیزگی نکوهیده نیست.
دین و زندگی دهم · درس ۱۱ · مرور پایانیسه جفت را تفکیک کنید: آراستگی و تبرّج؛ عفاف و پوشش؛ حیا و کمرویی بازدارنده. هر تفاوت را با یک موقعیت توضیح دهید.
این صفحه برای جستوجوی «جزوه دین و زندگی دهم درس ۱۱»، «نکات ناب دین و زندگی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.