قدرت پرواز

ناراحتی از خطا با نفس لوّامه ارتباط دارد. نسبت دادن اجبار به شیطان نادرست است؛ وسوسه می‌توانسته انگیزه خطا شود، ولی انتخاب و امکان مقاومت از فرد سلب نشده بود.

عقل در شناخت و تشخیص راه نقش دارد؛ اراده امکان انتخاب و حرکت در راه شناخته‌شده را فراهم می‌کند. شناخت بدون تصمیم و اقدام کافی نیست.

دعوت درونی به بدی با نفس امّاره و سرزنش خود پس از لغزش با نفس لوّامه مرتبط است. این دو کارکرد نفس را نباید با شیطان بیرونی یکی گرفت.

خود آیه دو پاسخ متفاوت را مطرح می‌کند. هدایت ارائه راه است، نه مجبور کردن به یک نتیجه. تفاوت پاسخ‌ها نشان می‌دهد انسان باید سرمایه‌های هدایت را با اراده به کار گیرد.

وسوسه بیرونی به خطا با شیطان و کشش درونی به منفعت نادرست با نفس امّاره ارتباط دارد. سرزنش و ناراحتی پس از توجه به زشتی کار، نمود نفس لوّامه است. هیچ‌یک انتخاب را قطعی نمی‌کنند؛ فرد با عقل و اراده می‌تواند تقلب را ترک کند.

اجبار

نادرست؛ وسوسه دعوت به خطاست و اجبار ایجاد نمی‌کند؛ انتخاب نهایی با انسان است.

عقل راه را می‌شناسد و اراده، انتخاب و اقدام را ممکن می‌کند. فطرت، وجدان و هدایت پیامبران این دو سرمایه را یاری می‌دهند. نفس امّاره از درون و شیطان با وسوسه از بیرون به خطا دعوت می‌کنند، اما هیچ‌کدام اجبار نمی‌آفرینند؛ بنابراین نسبت دادن انتخاب نهایی و مسئولیت آن به خود انسان درست است.

هدایت با باقی ماندن انتخاب انسان همراه است.

شیطان فقط دعوت و وسوسه می‌کند و قدرت اجبار ندارد. انسان با عقل، اراده، فطرت، وجدان و هدایت پیامبران امکان تشخیص و انتخاب دارد؛ بنابراین پاسخ‌دادن یا ندادن به وسوسه به انتخاب خود او مربوط است.