نقشهٔ یادگیری
راه ورود به درس
خواندن سفرنامهٔ اندیشمندانه؛ پیشنیاز: وابستهٔ وابسته و طنز.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
قلمرو زبانی
واژه و دستور را در جمله ببین
پاریز و پاریس دو مکان متفاوتاند و شباهت نام در عنوان جلب توجه میکند. در «قدرت قلم نویسنده»، قلم به قدرت و نویسنده به قلم وابسته است؛ رابطهها زنجیرهایاند. در «هفت فرسخ راه»، فرسخ واحدِ اندازهگیری یا ممیز است.
قلمرو ادبی
نام آرایه بدون دلیل کافی نیست
در «امپراتوریهای بزرگ هم مانند آدمهای ثروتمند، معمولاً از سوءهاضمه میمیرند»، گسترش امپراتوری به پرخوری و سوءهاضمه مانند شده است؛ واژهٔ «مانند» تشبیه را آشکار میکند و طنز، شکست ناشی از زیادهخواهی را قابل تصور میسازد. رفتوبرگشت میان خاطرهٔ شخصی و تأمل تاریخی نیز ویژگی نثر است.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
قلمرو فکری
پاسخ مفهومیِ قابل دفاع
راوی مسیر دسترسی محدود دوران کودکی تا سفر دور را روایت میکند و از دیدارها به اندیشه دربارهٔ قدرت و فرهنگ میرسد. پایانِ مربوط به نویسنده و آموزگار، دوام نفوذ قلم را در برابر ناپایداری سلطه برجسته میکند. این تأمل ادبی را نباید فهرست تمام علل تاریخی سقوط حکومتها دانست.
دام
این خطا را مرتکب نشو
تفاوت یک حرف در پاریز و پاریس، تفاوت مکان را از بین نمیبرد؛ عنوان را دقیق بخوانید.
نمونهٔ تشریحی
نمونه را با اجزای پاسخ یاد بگیر
پرسش: «قدرت قلم نویسنده» را لایهلایه تحلیل کنید.
پاسخ: قدرتِ چه؟ قلم؛ قلمِ چه کسی؟ نویسنده. بنابراین نویسنده مستقیماً صفت قدرت نیست و رابطهٔ وابستهٔ وابسته دیده میشود.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
مرور فعال
یک پرسش برای تثبیت
پرسش: فرسخ در هفت فرسخ راه چه میکند؟
پاسخ: واحد اندازهگیری مسافت است؛ مقدار هفت را به راه مرتبط میکند و نقش ممیز دارد.
کارگاه متنپژوهی
پاسخ تشریحی کارگاه
پرسش: در «قدرت قلم نویسنده» و «هفت فرسخ راه» چه دو نوع وابستگی میبینیم؟
پاسخ: در اولی زنجیرهٔ اضافه داریم: قدرتِ قلمِ نویسنده. در دومی هفت مقدار، فرسخ واحد و راه چیزِ اندازهگرفتهشده است. واحد نقش واسطهٔ اندازهگیری دارد و نباید همهٔ اجزا را فقط چند صفتِ کنار هم دانست.
جمعبندی
خط پایان درس
مسیر سفر، زنجیرهٔ اضافه، ممیز، طنزِ زیادهخواهی و قدرت قلم را مرور کنید.
معنی پیوسته
نبود کلاس ششم
ادامهٔ تحصیل، سفر دهفرسنگی از پاریز به سیرجان را لازم کرد.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
معنی پیوسته
الاغ تور و قنات حسنی
راه نخست دوازده ساعت و بخش بزرگی از آن بیابان بود.
معنی پیوسته
راه کرمان
پس از وقفه، تحصیل با سفر کامیونی و دانشسرا ادامه یافت.
معنی پیوسته
سیصد تومان
پول سفر تهران هزینهٔ شش ماه راوی بود.
معنی پیوسته
تجارتخانهٔ امین
ظاهر سادهٔ اتاق با تصور تجارتخانهٔ معتبر سازگار نبود.
من راهنمای فارسی رندو هستم و اینجا کنارت هستم. برای پاسخ تشریحی، نتیجه را همراه شاهد کوتاه و دلیل بنویس؛ نام آرایه یا دستور بهتنهایی نمرهٔ کامل نمیسازد.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
معنی پیوسته
حواله روی پاکت
اعتبار امضا جای تشریفات و کاغذ رسمی را گرفته بود.
معنی پیوسته
سیرجان آخر دنیا
مرز جهان با تجربهٔ انسان پیوسته گستردهتر میشود.
معنی پیوسته
سفر ماه
آرزوها پایان ندارند و مقصد امروز پایان راه نیست.
معنی پیوسته
وصلههای مدیترانه
جزیرهها چون وصلههای رنگی بر پهنهٔ آبی تصویر میشوند.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
معنی پیوسته
شوخی روزگار در آتن
مهد دموکراسی زیر حکومت نظامیان، تناقض تاریخی میسازد.
معنی پیوسته
روم و دولت مستعجل
شکوه امپراتوری نیز در برابر گذر زمان پایدار نمانده است.
واژه و املا
واژگان متن؛ بخش ۱
«فرسخ»: واحد قدیمی سنجش مسافت؛ «استبعاد»: بعید دانستن؛ «استیصال»: درماندگی؛ «استدعا»: درخواست؛ «انضمام»: پیوستن و افزوده شدن
واژه و املا
واژگان متن؛ بخش ۲
«بحبوحه»: میانه و اوج؛ «اتراق»: اقامت موقت در سفر
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
تمرین املا
تشخیص املای درست
صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.
پرسش: غلط املایی را بیابید: «در بحبوحهٔ سفر، از استیصال و استبعار سخن گفت.»
پاسخ: «استبعار» نادرست است؛ صورت درست «استبعاد» است.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو زبانی: معنی طاق در «طاقپذیر است عشق، جفت نخواهد حریف»، «نهاده به طاق اندرون…
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: معنی طاق در «طاقپذیر است عشق، جفت نخواهد حریف»، «نهاده به طاق اندرون تخت زر» و «چون ابروی معشوقان با طاق و رواق است» چیست؟
پاسخ: نخست: تک و تنها، در برابر جفت؛ دوم: ایوان یا فضای سقفدارِ طاقدار که تخت را در آن نهادهاند؛ سوم: سقف قوسی و خمیده.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو زبانی: پنج گروه کلمه دارای اهمیت املایی از از پاریز تا پاریس بنویسید.
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: پنج گروه کلمه دارای اهمیت املایی از از پاریز تا پاریس بنویسید.
پاسخ: بانک اعتبارات؛ تجارتخانه معتبر؛ غایتالقصوای مقصود؛ دولت مستعجل؛ امپراتوریهای بزرگ. اعتبارات با ع، غایت با غ، مستعجل با ع و امپراتوری با ت نوشته میشود.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو زبانی: از متن از پاریز تا پاریس نمونه ممیز بیابید و وابستگی آن را توضیح دهید.
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: از متن از پاریز تا پاریس نمونه ممیز بیابید و وابستگی آن را توضیح دهید.
پاسخ: در «ده فرسنگ راه»، راه هسته، ده صفت شمارشی و فرسنگ ممیزِ وابسته به عدد است. ده فرسنگ یکجا تعداد و اندازه راه را بیان میکند.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو زبانی: از متن نمونه مضافالیه مضافالیه بیابید.
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: از متن نمونه مضافالیه مضافالیه بیابید.
پاسخ: «محوطه میدان جنگ»: محوطه هسته، میدان مضافالیه محوطه و جنگ مضافالیه میدان است. جنگ وابسته مستقیم محوطه نیست.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو زبانی: از متن نمونه صفت مضافالیه بیابید.
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: از متن نمونه صفت مضافالیه بیابید.
پاسخ: «دل دهات دورافتاده»: دل هسته، دهات مضافالیه و دورافتاده صفتِ دهات است؛ دورافتاده به هسته اصلی یعنی دل نسبت داده نشده است.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو ادبی: در «یک روز دنیایی به روم چشم داشت و از آن چشم میبرد» آرایهها را برر…
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: در «یک روز دنیایی به روم چشم داشت و از آن چشم میبرد» آرایهها را بررسی کنید.
پاسخ: دنیا مجاز از مردم و کشورهای جهان است. چشمداشتن کنایه از توجه و انتظار و چشمبردن کنایه از ترسیدن و حساببردن است؛ تکرار چشم و تقابل این دو کنایه بر قدرت روم تأکید میکند.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو ادبی: در «کاووس کیانی که کیاش نام نهادند / کی بود؟ کجا بود؟ کیاش نام نهاد…
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: در «کاووس کیانی که کیاش نام نهادند / کی بود؟ کجا بود؟ کیاش نام نهادند؟» آرایهها چیست؟
پاسخ: تلمیح به کاووس کیانی؛ جناس همسان کی در معنای پادشاه و کی به معنی چه وقت، و در خوانش دیگر چه کسی؛ تکرار نام و نهادند. پرسشها ناپایداری نام و شکوه فرمانروایان را برجسته میکنند.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو ادبی: در «دل گرمی و دم سردی ما بود که گاهی / مردادمه و گاه دیاش نام نهادند…
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: در «دل گرمی و دم سردی ما بود که گاهی / مردادمه و گاه دیاش نام نهادند» آرایهها چیست؟
پاسخ: تضاد گرمی و سردی و نیز مرداد و دی؛ مراعات نظیر میان نام دو ماه؛ تشبیه حالات گرم و سرد دل انسان به تابستان و زمستان. دلگرمی و دمسردی تداعیکننده امید و ناامیدی نیز هستند.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو ادبی: پناهبردن از عقرب جرّاره دموکراسی به مار غاشیه حکومت سرهنگها یادآور…
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: پناهبردن از عقرب جرّاره دموکراسی به مار غاشیه حکومت سرهنگها یادآور کدام مثل است؟
پاسخ: از چاله به چاه افتادن؛ برای رهایی از گرفتاری به وضعی بدتر دچارشدن. مثل از ترس عقرب به مار پناه بردن نیز همین معنا را دارد.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو فکری: مقصود از مرگ امپراتوریهای بزرگ بر اثر سوءهاضمه چیست
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: مقصود از مرگ امپراتوریهای بزرگ بر اثر سوءهاضمه چیست؟
پاسخ: تشبیهی طنزآمیز است: امپراتوری بیش از توان اداره خود سرزمین و قدرت میبلعد و بر اثر توسعهطلبی و ناتوانی در اداره آن فرو میپاشد؛ مانند پرخوری که دستگاه گوارش را ناتوان میکند.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو فکری: مفهوم بیتِ تبدیل چوبِ رنجدیده و تهیشده به نی چیست
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: مفهوم بیتِ تبدیل چوبِ رنجدیده و تهیشده به نی چیست؟
پاسخ: تحمل رنج و رهاشدن از خودبینی زمینه کمال و اثرگذاری است؛ نی پس از بریدهشدن و تهیشدن، صدایی دلنشین مییابد و انسان نیز با گذر از رنج و خودخواهی پخته میشود.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو فکری: مفهوم بیت آموختن آیین طریقت از نفس پیر مغان و نامگرفتن خضر چیست
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: مفهوم بیت آموختن آیین طریقت از نفس پیر مغان و نامگرفتن خضر چیست؟
پاسخ: برای پیمودن راه معرفت باید از راهنمای کارآزموده بهره برد؛ مقام خضرگونه حاصل تربیت و هدایت معنوی است، نه صرف نام و عنوان.
کارگاه متنپژوهی
قلمرو فکری: تعبیر دولت مستعجل یادآور کدام بیت حافظ است و چه معنایی دارد
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: تعبیر دولت مستعجل یادآور کدام بیت حافظ است و چه معنایی دارد؟
پاسخ: بیت با آغاز «راستی خاتم فیروزه بواسحاقی» و پایان «خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود». دولت مستعجل یعنی قدرت و اقبالی که زود پایان مییابد؛ در متن به اقتدار کوتاهمدت موسولینی اشاره دارد.
آموزش و تمرین امتحان نهایی
از پاریز تا پاریس
کارگاه متنپژوهی
قلمرو فکری: پرسش آزاد پیشنهادی: نویسنده قدرت قلم را چگونه از قدرت نظامی ماندگارتر…
پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: پرسش آزاد پیشنهادی: نویسنده قدرت قلم را چگونه از قدرت نظامی ماندگارتر میبیند؟
پاسخ: پاسخ نمونه: آموزگار روستایی او از ویکتور هوگو تأثیر گرفته است؛ نفوذ فرهنگی کتاب حتی به پاریز رسیده، در حالی که نیروی نظامی فرانسه نتوانسته بود چنین پیوندی بسازد.