فارسی پایهٔ ۱۲

خواندن دیباچهٔ چندبخشی و نقش ضمیر؛ پیش‌نیاز: نثر مسجع و جمله.

«نَفَس» دم با «نَفْس» جان و خود تفاوت دارد؛ معنیِ دم‌وبازدم قرینهٔ خواندن است. در «بوی گلم چنان مست کرد که دامنم از دست برفت»، م نخست یعنی «مرا» و م دوم یعنی «من»: بوی گل مرا مست کرد؛ دامن من از دست رفت.

در «فرّاش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد» و «دایه ابر بهاری را فرموده تا بنات نبات در مهد زمین بپرورد»، طبیعت رفتار و پیشهٔ انسانی یافته است؛ پس تشخیص با رابطهٔ تشبیهی همراه است. آهنگ پایان قرینه‌ها نثر مسجع می‌سازد و تمثیل مرغ سحر و پروانه، تفاوت ادعا و تجربهٔ سوزان عشق را مجسم می‌کند.

هر نفس در ورود و خروج نعمتی دارد و حتی شکرکردن نیازمند نعمت تازه است؛ از این رو سپاس کامل پایان‌پذیر نیست. بخش‌های بعدی، رحمت فراگیر، ستایش پیامبر، پذیرش توبه و ناتوانی عارف از گزارش تجربه را می‌آورند. خلاصهٔ درس نباید به دم‌وبازدم محدود بماند.

دو نعمت نفس، شکرِ ناتمام، رحمت، توبه و تجربهٔ بیان‌ناپذیر را مرور کنید؛ دو م را دوباره تحلیل کنید.

سپاس و ستایش برای خداوند بزرگ و باشکوه است؛ فرمان‌برداری از او سبب نزدیکی به او می‌شود و شکرگزاری، نعمت را بیشتر می‌کند.

هر دمی که به درون می‌رود زندگی را یاری می‌دهد و هر بازدمی جان را آسوده می‌کند. پس در هر نفس دو نعمت هست و برای هر نعمت سپاسگزاری لازم است.

چه کسی می‌تواند با کردار و گفتار، حق سپاس خدا را به‌طور کامل ادا کند؟ هیچ‌کس توان سپاس کامل همه نعمت‌ها را ندارد.

ای خاندان داوود، سپاسگزارانه عمل کنید؛ اندکی از بندگان من بسیار سپاسگزارند. شکر در این جمله تنها گفتار نیست و در عمل نیز دیده می‌شود.

بهتر است بنده به سبب کوتاهی خود در بندگی از خدا عذر بخواهد؛ وگرنه هیچ‌کس نمی‌تواند آنچه شایسته خداوند است به‌جا آورد.

رحمت بی‌اندازه خدا به همه رسیده و سفره بخشش بی‌دریغ او در همه‌جا گسترده است. رحمت به باران فراگیر و نعمت به سفره بخشش مانند شده است.

خدا با دیدن گناه آشکار، آبرو و حرمت بندگان را از میان نمی‌برد و به سبب خطای ناپسند، روزی مقرر آنان را قطع نمی‌کند.

خدا به باد بهاریِ فرش‌گستر فرمان داده که زمین را با گیاهان سبز بپوشاند و به ابر بهاریِ پرستار فرمان داده که گیاهان را در گهواره زمین پرورش دهد.

درختان لباس سبز برگ را مانند جامه بخشیده‌شده در نوروز پوشیده‌اند؛ بر سر شاخه‌های نوزاد، به مناسبت آمدن بهار، کلاه شکوفه گذاشته شده است.

شیره انگور با قدرت خدا به شیره‌ای شیرین و ممتاز تبدیل شده و دانه خرما با پرورش او نخل بلندبالایی شده است.

ابر و باد و ماه و خورشید و آسمان در کارند تا تو روزی به دست آوری و آن را با بی‌خبری از بخشنده‌اش مصرف نکنی.

همه این پدیده‌ها برای تو در حرکت و فرمان‌بردار خدا هستند؛ انصاف نیست که تو، بهره‌مند از آنها، فرمان خدا را اطاعت نکنی.

از پیامبر برگزیده، محمد مصطفی، خبری نقل شده است؛ او در این عبارت پیشوای جهان، مایه افتخار موجودات، رحمت برای جهانیان، برگزیده آدمیان و کامل‌کننده دوره پیامبری ستوده می‌شود.

پیامبر شفاعت‌کننده، فرمان‌روا و مورد اطاعت، پیام‌آور بزرگوار، خوش‌چهره، زیباروی، دارای نشان پیامبری و خوش‌بو وصف شده است. اینها اوصاف پیاپی یک مخاطب‌اند.

او با کمال خود به بلندترین مرتبه رسید و با زیبایی خود تاریکی را کنار زد؛ همه خصلت‌هایش نیکوست؛ بر او و خاندانش درود بفرستید.

با وجود پشتیبانی چون تو، امت از آسیب چه بیمی دارد؟ کسی که نوح کشتیبان اوست از موج دریا نمی‌ترسد. پشتیبانی پیامبر با کشتیبانی نوح تمثیل شده است.

هرگاه بنده‌ای گناهکار و درمانده با امید پذیرفته‌شدن دعا دست نیاز به درگاه خدا بلند کند، ممکن است نخست به او توجه نشود؛ دوباره دعا می‌کند و باز با روی‌گردانی روبه‌رو می‌شود.

بنده بار دیگر با فروتنی و زاری دعا می‌کند. در روایت، خدا به فرشتگان می‌فرماید از پافشاری بنده‌ام شرم کردم؛ او جز من کسی ندارد، پس او را آمرزیدم. روایت با زبان انسانی، گستردگی لطف الهی را نشان می‌دهد.

دعایش را پذیرفتم و امیدش را برآوردم؛ زیرا از فراوانی دعا و زاری این بنده شرم دارم. این جمله ادامه همان روایت رحمت و آمرزش است.

بزرگواری و لطف خدا را ببین: بنده گناه کرده است، اما در زبان تمثیلی روایت، خدا از بی‌پاسخ‌گذاشتن او شرم دارد.

مقیمان آستان عظمت خدا به کوتاهی در عبادت اعتراف می‌کنند: تو را آن‌گونه که شایسته توست نپرستیدیم. وصف‌کنندگان زیبایی او نیز حیران‌اند و می‌گویند: تو را چنان‌که سزاوار شناخت توست نشناختیم.

اگر کسی از من وصف خدا را بخواهد، منِ دل‌باخته و بی‌خود از خویش چگونه از حقیقتی فراتر از نشانه‌های معمول سخن بگویم؟ بیت بر ناتوانی زبان از وصف کامل تأکید می‌کند.

عاشقان چنان در عشق از خود گذشته‌اند که گویی کشته معشوق‌اند؛ همان‌گونه که از کشته صدا برنمی‌آید، آنان نیز توان گزارش کامل این تجربه را ندارند.

عارفی سر در گریبان اندیشه و توجه درونی برده و چنان در دریافت حقیقت غرق شده بود که گویی در دریایی فرو رفته است. وقتی از این حال بازآمد، یکی از دوستان برای گشودن گفت‌وگو و شادی پرسید: از آن بوستان چه هدیه‌ای برای ما آوردی؟

عارف گفت تصمیم داشتم وقتی به بوته گل رسیدم، دامنی از گل برای هدیه به دوستان پر کنم؛ اما بوی گل چنان مرا از خود بی‌خود کرد که دامنم را از دست دادم. شدت تجربه مجال آوردن هدیه و گزارش را گرفت.

ای مرغ سحر، عشق را از پروانه بیاموز؛ آن عاشق سوخته جانش را از دست داد، اما فریاد و ادعایی نکرد. شاعر عشق خاموش و جان‌فشان را از پرگویی جدا می‌کند.

این کسانی که تنها ادعای طلب حقیقت دارند از آن بی‌خبرند؛ زیرا آن کس که حقیقت را دریافت، از خود رها شد و خبر و ادعایی بازنیاورد. سخن در منطق تمثیلی تجربه عرفانی است.

«منّت»: سپاس و ستایش در آغاز این متن؛ «قربت»: نزدیکی؛ «مزید»: افزونی؛ «ممدّ»: یاری‌رسان؛ «مفرّح»: شادی‌بخش و آسایش‌دهنده

«ذات»: جان و وجود؛ «تقصیر»: کوتاهی؛ «خوان»: سفره؛ «ناموس»: آبرو و حرمت؛ «فاحش»: آشکار و بسیار زشت

«وظیفه»: روزی و مقرری؛ «منکر»: ناپسند؛ «فرّاش»: فرش‌گستر و خدمتگزار؛ «صبا»: باد ملایم بهاری؛ «بنات»: دختران؛ در بنات نبات گیاهان دخترگونه

«مهد»: گهواره؛ «خلعت»: لباس بخشیده‌شده به کسی؛ «قدوم»: آمدن؛ «ربیع»: بهار؛ «عصاره»: شیره

«تاک»: درخت انگور؛ «شهد فایق»: شیره شیرین ممتاز؛ «باسق»: بلندبالا؛ «صفوت»: برگزیده؛ «تتمّه»: کامل‌کننده و بخش پایانی

«مطاع»: فرمان‌برده‌شده؛ کسی که از او اطاعت می‌کنند؛ «قسیم»: خوش‌چهره؛ «مختوم»: دارای مهر؛ در بافت دارای نشان پیامبری؛ «وسیم»: زیباروی؛ «انابت»: بازگشتن به خدا

«اعراض»: روی‌گردانی؛ «تضرّع»: زاری و فروتنی در درخواست؛ «عاکف»: مقیم عبادتگاه؛ «حلیه»: زیور؛ «مراقبت»: توجه درونی و مراقبت از دل

«مکاشفت»: دریافت و آشکارشدن حقیقت در تجربه عرفانی؛ «مستغرق»: غرق‌شده؛ «انبساط»: گشاده‌رویی و شادی؛ «تحفه»: هدیه؛ «اصحاب»: یاران

«مدّعی»: ادعاکننده

صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.

صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.