جلد فارسی رندو مکس
رندو مکس · نکات نابپایهٔ ۱۱
آموزش و تمرین امتحان نهایی

فارسی پایهٔ ۱۱

درس ۹ · ذوق لطیف

فارسی پایهٔ ۱۱درس ۹ · ذوق لطیف۴۳ بخش آموزشی و تمرینی
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۰۱
نقشهٔ یادگیری

راه ورود به درس

خواندن خاطرهٔ تربیت ادبی؛ پیش‌نیاز: تناقض‌نما و توصیف.
۰۲
قلمرو زبانی

واژه و دستور را در جمله ببین

«آغوز» نخستین شیر است؛ در تصویر تربیت ادبی، آغاز تغذیهٔ ذوق را می‌رساند. «سهل ممتنع» اثری است که آسان می‌نماید ولی همانند آن ساختن دشوار است. «ذوق» توان دریافت و پسند زیبایی است، نه صرفاً میل غذایی.
۰۳
قلمرو ادبی

نام آرایه بدون دلیل کافی نیست

«پیرترین و جوان‌ترین» در توصیف سعدی، تناقض‌نمایی است که با دو معیار حل می‌شود: دیرینگی تاریخی و تازگی سخن. تصویر تغذیهٔ کودک با ادبیات، اثر عمیق نخستین آشنایی را محسوس می‌کند.
۰۴
قلمرو فکری

پاسخ مفهومیِ قابل دفاع

خاله با وجود آموزش رسمی محدود، واسطهٔ آشنایی راوی با سعدی و فرهنگ می‌شود. متن میان مدرک و ذوق یکسانی مطلق برقرار نمی‌کند. خاطره نشان می‌دهد فرهنگ از رابطهٔ انسانی و خواندن پیوسته نیز منتقل می‌شود.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۲ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۰۵
دام

این خطا را مرتکب نشو

تناقض‌نما را خطای نویسنده ندانید؛ نخست ببینید دو صفت از دو جهت متفاوت گفته شده‌اند یا نه.
۰۶
نمونهٔ تشریحی

نمونه را با اجزای پاسخ یاد بگیر

پرسش: سهل ممتنع را توضیح دهید.
پاسخ: خواننده جمله را روان و روشن می‌فهمد، اما وقتی می‌خواهد همان دقت و موسیقی را بازآفریند دشواری آشکار می‌شود. آسانی دریافت با آسانی ساختن یکی نیست.
۰۷
مرور فعال

یک پرسش برای تثبیت

پرسش: آغوز در تصویر متن چه کاربردی دارد؟
پاسخ: همانند نخستین غذای کودک، نخستین خوراک ذوق و ذهن را نشان می‌دهد؛ کاربرد ادبی فراتر از معنی جسمانی است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۳ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۰۸
کارگاه متن‌پژوهی

پاسخ تشریحی کارگاه

پرسش: «وجود حاضر غایب» چگونه در بیتِ شاهدِ کارگاه معنی پیدا می‌کند؟
پاسخ: بدن در جمع حاضر است ولی دل و توجه جای دیگر است. حاضر و غایب ظاهراً متناقض‌اند اما از دو جهت جسم و ذهن گفته شده‌اند؛ این توضیح، تناقض‌نما را قابل فهم می‌کند.
۰۹
جمع‌بندی

خط پایان درس

خاله، سعدی و تغذیهٔ ذوق؛ دیرینگیِ شاعر و تازگیِ سخن را از هم جدا کنید.
۱۰
معنی پیوسته

زندگی خاله

خاله از مادر بزرگ‌تر و از شوهر جدا بود و فرزندانش را از دست داده بود؛ با وجود توان مالی، از تنهایی رنج می‌برد و میان دو محل زندگی سرگردان بود.
۱۱
معنی پیوسته

توکل و استحکام

در نگاه راوی، ایمان به او توان تحمل می‌داد؛ پیشامد را مشیت خدا می‌دانست و چنان به دنیا وابسته نبود که هر ناکامی را فاجعه ببیند.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۴ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۱۲
معنی پیوسته

قناعت نه بخل

با وجود دارایی، در اتاقی ساده و کم‌آسایش زندگی می‌کرد، زیرا بیش از آن نمی‌خواست؛ راوی این را قناعت می‌داند، نه خساست.
۱۳
معنی پیوسته

راوی مانند فرزند

کودک برای خاله جای فرزند داشت. خاله برخلاف مادر کم‌حرف، از تاریخ، شعر و داستان با ظرافت سخن می‌گفت، حتی وقتی موضوع مرگ بود.
۱۴
معنی پیوسته

مادرجون و قصه‌ها

قصه‌های مادر و خاله از مادربزرگشان به یادگار مانده بود؛ نام و گفته‌های او پیوسته در گفت‌وگوهایشان تکرار می‌شد.
۱۵
معنی پیوسته

ورود به افسانه و سعدی

راوی از راه این قصه‌ها با جهان خیال آشنا شد و خاله با ذوق ادبی، او را به شعر بزرگ سعدی رساند؛ کم‌سوادی به معنی نداشتن فهم ادبی نبود.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۵ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۱۶
معنی پیوسته

یک‌کتابی و همدم

خاله افزون بر کتاب‌های دینی، کلیات سعدی داشت و آن را همدم و غمخوار خود می‌دانست؛ راوی و خاله با هم گلستان، بوستان و گاه قصاید می‌خواندند.
۱۷
معنی پیوسته

انتخاب مناسب سن

راوی هنوز لطافت غزل را خوب نمی‌فهمید و خاله نیز شعرهای پندآموز و تمثیلی را بیشتر می‌پسندید.
۱۸
معنی پیوسته

انعطاف سخن سعدی

سخن سعدی با وجود ژرفا برای کودک هم فهمیدنی است؛ مانند آموزگاری جدی و پرستاری مهربان، هم دقیق و هم لطیف است.
۱۹
معنی پیوسته

حضور فراگیر سعدی

سعدی زوایای زندگی ایرانی را می‌شناسد و برای خردسال و پیر سودمند است؛ اثر او مانند هوا در فضای فکری فارسی‌زبانان جریان دارد.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۶ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۲۰
معنی پیوسته

معنی‌کردن و سهل ممتنع

خاله داستان‌ها را ساده می‌کرد. سخن سعدی به گفتار عادی شبیه است، اما آفرینش سخنی هم‌پایه آن آسان نیست؛ این همان سهل ممتنع است.
۲۱
معنی پیوسته

تصویرهای چاپ سنگی

تصویرهای ساده اما گویا با شنیدن حکایت‌ها، خیال کودک را برمی‌انگیخت؛ احساس می‌کرد ذهنش از تصویر و معنا لبریز و گسترده می‌شود.
۲۲
معنی پیوسته

هیجان در کوچه

پس از مطالعه از شادی و شور به شکلی نامعمول می‌دوید؛ نگاه رهگذران ممکن بود او را کم‌خرد بداند، اما علت واقعی هیجان ادبی بود.
۲۳
معنی پیوسته

پالیز سعدی

خاله با شوق او همراه می‌شد. خواندنشان مانند گردش آزاد در باغی پربار بود؛ اگر واژه‌ای را نمی‌فهمیدند، از بافت بیت‌های دیگر معنی را می‌یافتند.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۷ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۲۴
معنی پیوسته

تقلید نثر مسجع

خواندن گلستان او را به نثر آهنگین علاقه‌مند کرد و بعد در انشاهای دبستان از آن شیوه تقلید کرد.
۲۵
معنی پیوسته

آغوز و پایه ذوق

همان‌طور که شیر نخستین پایه رشد کودک است، سعدی نیز پایه پرورش ذوق ادبی راوی شد و انتظار او را از ادبیات بالا برد.
۲۶
معنی پیوسته

آموختن تنها و کورمال

چون مربی باتجربه نداشت، با آزمون‌وخطا پیش رفت؛ همین خودآموزی جرئت نوشتن را در او پدید آورد.
۲۷
معنی پیوسته

بیت آب و عطش

از شدت تشنگی خود به آب رسیدم؛ تابستان و بیابان بود و تشنگی من از میان نرفت. در پیوند با متن، نیاز شدید به یادگیری محرک جست‌وجو و رشد است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۸ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۲۸
واژه و املا

واژگان متن؛ بخش ۱

«مفاتیح»: کلیدها؛ «تحفه»: ارمغان؛ «متمکن»: توانگر؛ «بی‌شائبه»: خالص و بی‌آمیختگی؛ «مشیت»: خواست و اراده
۲۹
واژه و املا

واژگان متن؛ بخش ۲

«پالیز»: کشتزار و باغ؛ «آغوز»: شیر نخستین مادر پس از زایمان؛ «آماس»: ورم؛ «مسجع»: دارای سجع و آهنگ پایانی عبارت‌ها؛ «سراچه»: خانه کوچک
۳۰
واژه و املا

واژگان متن؛ بخش ۳

«غم‌گسار»: غمخوار و تسلی‌دهنده
۳۱
تمرین املا

تشخیص املای درست

صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.
پرسش: در جملهٔ «تحفه‌ای بی‌شاعبه برای مرد متمکن آورد» خطا را اصلاح کنید.
پاسخ: «بی‌شاعبه» نادرست است؛ صورت درست «بی‌شائبه» است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۹ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۳۲
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو زبانی: مفاتیح، تحفه و متمکن را معنی کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: مفاتیح، تحفه و متمکن را معنی کنید.
پاسخ: مفاتیح: کلیدها؛ تحفه: هدیه و ارمغان؛ متمکن: توانگر.
۳۳
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو زبانی: چهار ترکیب وصفی دارای اهمیت املایی چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: چهار ترکیب وصفی دارای اهمیت املایی چیست؟
پاسخ: ذوق لطیف؛ منبع بی‌شائبه؛ مربی کارآزموده؛ شعرهای اندرزی.
۳۴
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو زبانی: بدل در معرفی مادربزرگ چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: بدل در معرفی مادربزرگ چیست؟
پاسخ: «مادر پدر» در توضیح مادربزرگ، بدل است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۰ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۳۵
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو زبانی: نهاد نخستین جمله بند دوم و مفعول‌های آن بند چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: نهاد نخستین جمله بند دوم و مفعول‌های آن بند چیست؟
پاسخ: نهاد نخست «او» است. در «توکلی داشت»، توکلی مفعول است؛ در «مقاومت و استحکام اراده می‌بخشید»، مقاومت و استحکام اراده مفعول‌اند؛ «خوب و بد را ... می‌پذیرفت» و «پیشامد ناگوار را فاجعه‌ای بینگارد» نیز مفعول آشکار دارند. «به زندگی دل نمی‌بست» را صرف وجود به، مفعولی نمی‌شماریم.
۳۶
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو ادبی: کدام نکته سهل ممتنع را نشان می‌دهد

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: کدام نکته سهل ممتنع را نشان می‌دهد؟
پاسخ: سخن سعدی به سخن همه شبیه است و به هیچ‌کس شبیه نیست؛ فهم آن آسان و مانند آن گفتن دشوار است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۱ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۳۷
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو ادبی: متناقض‌نما در آرامش طوفانی چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: متناقض‌نما در آرامش طوفانی چیست؟
پاسخ: آرامشی طوفانی؛ آرامش و آشوب طوفان به یک پدیده نسبت داده شده‌اند تا شور درونی عشق را نشان دهند.
۳۸
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو ادبی: متناقض‌نما در حقیقی‌ترین مجاز چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: متناقض‌نما در حقیقی‌ترین مجاز چیست؟
پاسخ: حقیقی‌ترین مجاز؛ حقیقت و مجاز در ظاهر ناسازگارند، اما عشق فراتر از جداسازی معمول آنها تصویر شده است.
راهنمای فارسی رندو

من راهنمای فارسی رندو هستم و اینجا کنارت هستم. برای پاسخ تشریحی، نتیجه را همراه شاهد کوتاه و دلیل بنویس؛ نام آرایه یا دستور به‌تنهایی نمرهٔ کامل نمی‌سازد.

فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۲ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۳۹
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو فکری: قصه‌های ایرانی چه ویژگی‌هایی دارند

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: قصه‌های ایرانی چه ویژگی‌هایی دارند؟
پاسخ: اصیل، رنگارنگ، خیال‌انگیز، پویا و نرم؛ راوی آنها را راه ورود به جهان افسانه می‌داند.
۴۰
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو فکری: سراچه ذهنم آماس می‌کرد یعنی چه

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: سراچه ذهنم آماس می‌کرد یعنی چه؟
پاسخ: ذهنم از خیال و تصویر پر و گسترده می‌شد؛ بیان استعاری است، نه تورم جسمی.
۴۱
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو فکری: لکه می‌دویدم یعنی چه

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: لکه می‌دویدم یعنی چه؟
پاسخ: از شدت هیجان به حالت یورتمه و دویدن نامنظم پیش می‌رفتم.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۳ / ۱۴
فارسی پایهٔ ۱۱ · درس ۹رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

ذوق لطیف

۴۲
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو فکری: پیوند عصب و فکر با ایمان چه مفهومی دارد

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: پیوند عصب و فکر با ایمان چه مفهومی دارد؟
پاسخ: ایمان پشتوانه آرامش و پذیرش دشواری‌ها بود و وابستگی افراطی به زندگی گذرا را کاهش می‌داد؛ این توصیف دیدگاه راوی است.
۴۳
کارگاه متن‌پژوهی

قلمرو فکری: بیت پایانی با خودآموزی چه ارتباطی دارد

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: بیت پایانی با خودآموزی چه ارتباطی دارد؟
پاسخ: شوق و نیاز درونی به ادبیات، راوی را واداشت حتی بی‌مربی راه یادگیری را پیدا کند؛ مانند تشنه‌ای که در پی آب می‌رود.

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه فارسی یازدهم »، «نکات ناب فارسی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.