فارسی پایهٔ ۱۱

پاسخ: در شاهد نخست، «مبتلای عشق هستم» جایگزین می‌شود؛ پس «م» صورت پیوستهٔ فعل اسنادی است. در شاهد دوم، «سرشت من» جایگزین می‌شود؛ پس «م» ضمیر پیوسته و مضاف‌الیه است. جملهٔ کامل، ابهام فعل و ضمیر را می‌بندد.

پاسخ: طبیعت و خوی بنیادی؛ مجنون عشق را امری گذرا و بیرونی معرفی نمی‌کند.

پاسخ: در اولی، «مبتلای عشق هستم» و «م» فعل اسنادی است؛ در دومی، «سرشت من» و «م» ضمیرِ مضاف‌الیه است. تحلیل بدون آوردن بافت بیت، صورت «سرشتم» را میان فعل و ضمیر مبهم می‌گذارد.

پاسخ: خنیده، جهد، رایت و مهد همگی درست نوشته شده‌اند.

پاسخ: جهد: کوشش؛ توفیق: سازگارشدن اسباب و یاری برای کامیابی؛ خنیده: مشهور و آوازه‌یافته.

پاسخ: همه یک‌سر به اتفاق گفتند که این در از کعبه گشاده می‌گردد؛ یعنی همگی گفتند این مشکل در کعبه حل می‌شود.

پاسخ: در «مبتلای عشقم» م فعل اسنادی‌ام یعنی هستم است؛ در «آزاد کن از بلای عشقم» م ضمیر پیوسته مفعولی است: مرا از بلای عشق آزاد کن.

پاسخ: در هر دو ضمیر پیوسته در نقش مضاف‌الیه است: سرشتِ من، سرنوشتِ من. جمله نخست یعنی سرشت من پرورده عشق شد.

پاسخ: هر بیت قافیه مستقل دارد و شاعر مجبور نیست در سراسر روایت یک قافیه را ادامه دهد؛ بنابراین گسترش داستان آسان‌تر می‌شود.

پاسخ: رایت عشق و مه لیلی اضافه تشبیهی‌اند؛ آوازه عشق به پرچم و لیلی به ماه مانند شده است. آسمان‌گیربودن عظمت و گستردگی را اغراق‌آمیز نشان می‌دهد.

پاسخ: بخت مانند انسانی ناامید تصویر شده: تشخیص؛ دل‌برداشتن از کاری کنایه از قطع امید است.

پاسخ: انسان به کعبه دارای حلقه تشبیه شده و حلقه در گوش‌کردن کنایه از بندگی و فرمان‌برداری است.

پاسخ: کعبه جای نیایش و طلب حاجت همگان و قبله اهل زمین و آسمان است.

پاسخ: بیت هفدهم وفاداری به عشق و نپذیرفتن جدایی؛ بیت بیستم خواست جاودانگی عشق حتی پس از مرگ عاشق.

پاسخ: ابتدا عشق را گرفتاری قابل درمان می‌پندارد و با تدبیر و زیارت به دنبال رهایی فرزند است؛ سپس دعاهای مجنون را می‌شنود و درمی‌یابد عشق جزئی از هستی اوست و با پند از میان نمی‌رود. دو شاهد از نکوهش عشق نزد عقل تا ناپذیرفتن تعمیر دل ویران حرکت می‌کنند.

پاسخ: خویشان با مصلحت‌سنجی عقلانی قصد زدودن عشق دارند؛ بیت بر واگذاشتن مسئله عشق به دل تأکید دارد، همان چیزی که در دعای مجنون دیده می‌شود.