فارسی پایهٔ ۱۱

فهم نثر تاریخی و استدلال اخلاقی؛ پیش‌نیاز: ترتیب رویداد و فعل مجهول.

«کوشک» کاخ، «توقیع» امضا یا فرمان مکتوب و «مثال» در این نثر فرمان است. «محجوب» در موقعیت بیماری و دربار به دور از دسترس بودن مربوط می‌شود. «نبشته آمد» را می‌توان «نوشته شد» بازنویسی کرد؛ «آمد» اینجا صرفاً حرکت مکانی نیست.

گفت‌وگوی کوتاه و جزئیات بیماری و هدیه، روایت تاریخی را زنده می‌کنند. تقابل نیاز مالی قاضی با رد هدیه، ویژگی اخلاقی را در عمل نشان می‌دهد. بیهقی با نقل دلیل شخصیت، امکان داوری خواننده را فراهم می‌کند.

پس از نجات مسعود از حادثه و بهبود بیماری، بخششی برای قاضی و پسرش در نظر گرفته می‌شود. آنان منشأ مال را برای پذیرش روشن نمی‌دانند و مسئولیت پاسخ‌گویی را می‌سنجند. رد هدیه دلیل قطعی حرام‌بودن همهٔ اموال نیست؛ نشان‌دهندهٔ احتیاط و استقلال قاضی است.

حادثه، هدیه، امتناع و دلیل را زنجیروار بازگو کنید؛ احتیاط را با اثبات جرم یکی نگیرید.

امیر مسعود صبح زود همراه شکارچیان و همراهانش به کنار هیرمند رفت؛ تا نیمروز شکار کردند و سپس زیر خیمه‌ها استراحت کردند.

پس از نماز ده کشتی آوردند و امیر در بزرگ‌ترین آنها نشست. شدت جریان و پرشدن کشتی باعث فرورفتن و شکافتن آن شد.

همراهان از کشتی نزدیک خود را رساندند و امیر را به کشتی دیگر بردند. پای راستش سخت زخمی شد و نزدیک بود غرق شود؛ شادی شکار به نگرانی بدل شد.

امیر که از مرگ نجات یافته بود لباس عوض کرد و شتابان به کاخ رفت. بزرگان و سپاهیان با دیدن سلامت او شادی و دعا کردند و صدقه فراوان دادند.

امیر فرمان داد خبر حادثه و نجات او را به سراسر قلمرو بفرستند و برای شکر تندرستی مبالغ تعیین‌شده را به نیازمندان بدهند؛ فرمان با امضای او قطعی شد.

پنج‌شنبه امیر دچار تب شدید و بیماری شد؛ جز پزشکان و چند خدمتکار کسی اجازه دیدارش را نداشت و همه نگران عاقبت بیماری بودند.

بونصر نکته‌های نامه‌های رسیده را می‌نوشت و خبرهای ناخوش را کنار می‌گذاشت تا به دست بیهقی و آغاجی به امیر برساند؛ بیهقی تا رسیدن مژده پسران علی‌تکین امیر را ندیده بود.

بیهقی اتاقی تاریک با پرده‌های خیس و یخ دید؛ امیر با لباس نازک و گردنبند کافور نشسته بود و پزشک پایین تخت حضور داشت.

امیر گفت امروز خوبم و دو سه روز دیگر دیدار عمومی می‌دهم؛ بیهقی خبر را به بونصر رساند و او شکر کرد.

امیر نامه را خواند و امضا کرد و به بیهقی گفت پس از فرستادن نامه‌ها برای گرفتن پیام دیگری بازگردد.

بونصر، دبیر کاردان، با شوق نامه‌ها را نوشت و تا نماز ظهر کارهای مهم را تمام و پیک‌ها را روانه کرد؛ سپس گزارشی کوتاه برای امیر فرستاد.

امیر به بیهقی دو کیسه طلا داد و گفت این زر از غنیمت‌های هند و بت‌های ذوب‌شده است و به گمان او حلال و بی‌شبهه است؛ باید برای خرید زمین و آسانی زندگی به قاضی و پسرش داده شود.

بونصر کار امیر را پسندید؛ می‌دانست این دو گاهی برای مبلغی اندک درمانده می‌شوند. آن دو را دعوت و پیام را منتقل کرد.

قاضی هدیه را مایه افتخار دانست اما بازگرداند؛ نگفت بی‌نیاز است، بلکه گفت به دارایی اندک خود قانع است و توان پاسخ‌گویی حساب آخرتِ این زر را ندارد.

بونصر پرسید چرا مالی را که خلیفه می‌پذیرد قبول نمی‌کند. قاضی گفت خود در جنگ‌ها حاضر نبوده و نمی‌داند مطابق سنت پیامبر بوده‌اند؛ پس مسئولیت مال را نمی‌پذیرد.

بونصر پیشنهاد کرد زر را به شاگردان و نیازمندان بدهد؛ قاضی نپذیرفت که دیگران مال را ببرند و مسئولیت حساب آن بر عهده او بماند.

پسر گفت شاگرد و فرزند چنین پدری است و حتی دیدار یک‌روزه او برای الگوگرفتن کافی بود؛ او نیز از حساب قیامت می‌ترسد و مال حلال اندکش را کافی می‌داند.

بونصر بزرگواری این دو را ستود و گریست؛ تمام روز به رفتارشان فکر کرد و فردا گزارش ماجرا را همراه زر به امیر بازفرستاد.

«شبگیر»: صبح زود؛ «شراع»: سایبان؛ «افگار»: زخمی؛ «توقیع»: امضا و تأیید فرمان؛ «کافی»: کاردان

«رقعت»: نامه کوتاه؛ «ضیعت»: زمین و ملک کشاورزی؛ «حطام»: متاع ناچیز؛ «مقرون»: همراه؛ «دربایست»: مورد نیاز

«خیل‌تاش»: همراه و خدمتگزار سپاهی؛ «توزی»: منسوب به توز؛ نوعی پارچه

صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.