فارسی پایهٔ ۱۰

خواندن سفرنامه و معنی تاریخی واژه؛ پیش‌نیاز: ترتیب رویداد.

«شوخ» در حمام، چرک است؛ «رقعه» نامهٔ کوتاه و «فضل» در معرفی توان نویسنده، دانش و فضیلت. «دست‌تنگ» کنایه از تهی‌دستی است. معنای امروزین شوخ‌طبعی را نباید به صحنهٔ حمام برد.

جزئیات عینیِ «خورجینکی بود که کتاب در آن می‌نهادم» و «درمکی چند سیاه» فقر را به جای حکم کلی نشان می‌دهند. ناصرخسرو در بار نخست خورجینک را فروخت و درمک‌ها را پیش گرمابه‌بان گذاشت؛ بااین‌حال، گرمابه‌بان به سبب ظاهر ژندهٔ راوی، او را دیوانه پنداشت. تقابل دو دیدار، داوری بر پایهٔ ظاهر و منزلت پنداشته‌شده را نقد می‌کند.

راوی با تنگدستی روبه‌روست، اما در رقعه هم نیاز خود را روشن می‌کند و هم نمونه‌ای از فضلش می‌دهد تا وزیر دربارهٔ توان او بیش از واقع نپندارد. وزیر برای جامه و سپس کرایهٔ شتر کمک می‌کند. پایان روایت هم داوری ظاهری حمامی را نقد می‌کند و هم صریحاً به ناامیدنشدن از فضل و رحمت خدا در سختی فرا می‌خواند.

سفرنامه با گزارش تجربهٔ شخصی پیش می‌رود. معنی شوخ و اثر تقابل دو صحنه را به خاطر بسپارید.

من و برادرم سه ماه بود که موی سرمان را کوتاه نکرده بودیم؛ از نداری و سرما، پارچه‌ای کهنه بر کمر و پاره‌پلاسی بر پشت داشتیم.

برای حمام‌رفتن، کیسه کوچک کتاب‌هایم را فروختم و چند درهم اندک به دست آوردم؛ می‌خواستم چرک تنمان را بشوییم و کمی بیشتر در حمام بمانیم.

حمامی با دیدن ظاهر بسیار آشفته‌مان گمان کرد دیوانه‌ایم و ما را نپذیرفت؛ کودکان دنبالمان می‌دویدند و سنگ می‌انداختند. علت برخورد او داوری از ظاهر بود.

سی دینار مغربی به صاحب مرکب بدهکار بودیم. مردی فارسی‌زبان و اهل دانش، با وجود دوستی، آن‌قدر تنگدست بود که نمی‌توانست وضعمان را سامان دهد.

آن دوست مرا به وزیر، ابوالفتح علی بن احمد، شناساند؛ وزیر کسی را با اسب فرستاد تا نزدش برویم و گفت با همین وضع بیایید.

از لباس نامناسب شرم داشتم و با نامه عذر خواستم. همچنین می‌خواستم وزیر از شیوه نامه‌ام اندازه واقعی دانش و شایستگی‌ام را بفهمد و درباره من بیش از واقع تصور نکند.

وزیر سی دینار برای تهیه لباس فرستاد. دو دست لباس آراسته فراهم کردیم و روز سوم به دیدارش رفتیم.

وزیر را مردی شایسته، ادیب، دانا، بزرگوار، فروتن، دیندار و خوش‌سخن یافتم؛ او ما را نزد خود پذیرفت و جای داد.

از آغاز شعبان تا نیمه رمضان نزد او بودیم. او سی دینار بدهی کرایه مرکب را هم پرداخت؛ این کمک، جدا از پول لباس بود.

از خدا می‌خواستم مرا از قرض آسوده کند. هنگام حرکت به سوی فارس، وزیر هزینه و وسایل سفر را نیز بخشید و با آسودگی راه افتادیم.

با لباس بهتر به همان حمام رفتیم؛ حمامی برایمان برخاست و خدمتکاران رسیدگی کردند. او برای دیگری از دو مرد آشفته پیشین گفت و خیال کرد زبانش را نمی‌فهمیم.

به عربی گفتم آن دو پلاس‌پوش خودِ ما بودیم. حمامی از رفتار گذشته خجالت کشید و عذر خواست؛ ظاهر تازه، برخوردش را کاملاً عوض کرده بود.

این دو وضعیت متضاد در بیست روز رخ داد. نویسنده ماجرا را نقل می‌کند تا خواننده هنگام سختی از فضل و رحمت خدا ناامید نشود.

«شوخ»: چرک تن؛ «پلاس»: بافته زبر و کهنه؛ «دست‌تنگ»: تهیدست؛ «مرمت»: سامان‌دادن و اصلاح؛ «رقعه»: نامه کوتاه

«اهلیت»: شایستگی؛ «متواضع»: فروتن؛ «فراغ»: آسودگی؛ «مکاری»: کرایه‌دهنده مرکب؛ «قیّم»: متصدی و خدمتکار حمام

«دلاک»: کیسه‌کش حمام

صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.