جلد فارسی رندو مکس
رندو مکس · نکات نابپایهٔ ۱۰
آموزش و تمرین امتحان نهایی

فارسی پایهٔ ۱۰

درس ۵ · بیداد ظالمان

فارسی پایهٔ ۱۰درس ۵ · بیداد ظالمان۳۴ بخش آموزشی و تمرینی
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۰۱
نقشهٔ یادگیری

راه ورود به درس

خواندن شعر اجتماعی و تشخیص خطاب؛ پیش‌نیاز: قافیه و ردیف.
۰۲
قلمرو زبانی

واژه و دستور را در جمله ببین

«بیداد» ستم و «جور» ظلم است؛ «بقا» ماندگاری. در تصویر شمع، «بکشت» به خاموش‌کردن مربوط است. «شما» مخاطبِ قدرتمندان ستمگر است. ردیف «شما نیز بگذرد» پس از قافیه‌هایی چون جهان و زمان تکرار می‌شود.
۰۳
قلمرو ادبی

نام آرایه بدون دلیل کافی نیست

تقابل داد/بیداد محور شعر است. رمه و چوپان گرگ‌طبع رابطهٔ مردم و حاکمِ آسیب‌رسان را مجسم می‌کنند. در «سپر تحمل»، تحمل به سپر تشبیه شده است؛ کارکرد محافظت، وجه ارتباط را روشن می‌کند.
۰۴
قلمرو فکری

پاسخ مفهومیِ قابل دفاع

شاعر ناپایداری اقتدار ظالم را یادآور می‌شود و با خطاب مستقیم هیبت او را می‌شکند. مقایسه با دوران دادگران این استدلال را تقویت می‌کند: وقتی آن دوران نماند، این دوران نیز نمی‌ماند. تحمل در متن همراه افشای ظلم است، نه تأیید آن.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۲ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۰۵
دام

این خطا را مرتکب نشو

مقایسهٔ سرنوشت دو حکومت به معنی یکسانی ارزش اخلاقی آنها نیست.
۰۶
نمونهٔ تشریحی

نمونه را با اجزای پاسخ یاد بگیر

پرسش: داد عادلان نماند؛ بیداد ظالمان نیز می‌گذرد. این استدلال چه می‌کند؟
پاسخ: از تجربهٔ گذر دوران پیشین برای رد ادعای دوام قدرت کنونی استفاده می‌کند. نتیجه، محدودبودن زمان سلطه است، نه برابر دانستن عدالت و ظلم.
۰۷
مرور فعال

یک پرسش برای تثبیت

پرسش: بیداد و بقا را در این بافت معنی کنید.
پاسخ: بیداد: ستم حاکمان؛ بقا: دوام و ماندگاری دوران. شاعر دوام ستم را نفی می‌کند.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۳ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۰۸
کارگاه متن‌پژوهی

پاسخ تشریحی کارگاه

پرسش: تصویر «تیر جور» و «سپر تحمل» چگونه یک تقابل می‌سازد؟
پاسخ: جور به تیرِ آسیب‌رسان و تحمل به سپرِ محافظ تشبیه می‌شود. در یک سوی رابطه، ستمِ مهاجم و در سوی دیگر توانِ ایستادگی قرار دارد. صرف گفتن دو تشبیه، نقش این تقابل در پیام پایداری را توضیح نمی‌دهد.
۰۹
جمع‌بندی

خط پایان درس

خطاب، گذر زمان و وارونگی چوپان/گرگ را به یک پیام اجتماعی متصل کنید.
۱۰
معنی پیوسته

بیت ۱؛ مرگ و رونق

مرگ به سراغ شما نیز خواهد آمد و شکوه و رونق روزگار شما نیز پایان می‌پذیرد.
۱۱
معنی پیوسته

بیت ۲؛ بوم محنت

رنج و مصیبت مانند جغدی است که آبادی را ویران می‌کند؛ از آستان دولت و قدرت شما نیز خواهد گذشت و آن را از رونق می‌اندازد.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۴ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۱۲
معنی پیوسته

بیت ۳؛ آب اجل

مرگ همچون آبی است که در گلوی همگان، بزرگ و کوچک، فرو می‌رود؛ شما نیز از آن در امان نیستید.
۱۳
معنی پیوسته

بیت ۴؛ داد عادلان

همان‌گونه که عدالت دادگران در جهان پایدار نماند، ستم شما نیز همیشگی نخواهد بود.
۱۴
معنی پیوسته

بیت ۵؛ شیران و سگان

در سرزمینی که بانگ نیرومند بزرگان گذشته خاموش شد، هیاهوی فرومایگانِ امروز نیز پایان خواهد یافت.
۱۵
معنی پیوسته

بیت ۶؛ باد و چراغدان

باد حوادث که شمع‌های فراوانی را خاموش کرده، چراغِ قدرت شما را نیز خاموش می‌کند.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۵ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۱۶
معنی پیوسته

بیت ۷؛ کاروانسرا

کاروان‌های بسیاری از این جهانِ کاروانسرامانند رفته‌اند؛ کاروان شما نیز ناگزیر می‌رود و اقامت دائمی ندارد.
۱۷
معنی پیوسته

بیت ۸؛ طالع مسعود

ای کسی که به بخت نیک خود می‌نازی، اثر ستارگان بخت تو نیز می‌گذرد و همیشه خوش‌اقبال نمی‌مانی.
۱۸
معنی پیوسته

بیت ۹؛ سپر تحمل

در برابر تیر ستم شما، شکیبایی را سپر می‌کنیم تا دوران سختی و زورگویی شما سپری شود.
۱۹
معنی پیوسته

بیت ۱۰؛ رمه و چوپان

ای کسی که مردم را به حاکمان درنده‌خو سپرده‌ای، این دوره گرگ‌صفتیِ نگهبانان نیز پایان می‌یابد؛ کسانی که باید محافظ باشند خود آسیب می‌زنند.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۶ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۲۰
واژه و املا

واژگان متن؛ بخش ۱

«محنت»: رنج؛ «اجل»: زمان مرگ؛ مرگ؛ «غرّش»: بانگ شیر؛ «عوعو»: صدای سگ؛ «مفتخر»: نازنده
۲۱
واژه و املا

واژگان متن؛ بخش ۲

«طالع»: بخت؛ «مسعود»: خجسته؛ «جور»: ستم؛ «رمه»: گله؛ «شبان»: چوپان
۲۲
تمرین املا

تشخیص املای درست

صورت نادرست را با تکیه بر بافت پیدا کنید.
پرسش: صورت درست: بخت (مسعود/مسود)، (طالع/تالع)، (محنت/مهنت).
پاسخ: مسعود؛ طالع؛ محنت.
۲۳
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: پنج واژه مهم املایی از شعر بیاورید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: پنج واژه مهم املایی از شعر بیاورید.
پاسخ: محنت، خاص، عوعو، مسعود، طالع. نوشتن طالع با ط و مسعود با ع مهم است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۷ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۲۴
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: معنی دو کشت در شاهدهای کارگاه چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: معنی دو کشت در شاهدهای کارگاه چیست؟
پاسخ: «به آرزو کشت» از کشتن، یعنی هلاک کرد؛ «شمع‌ها بکشت» یعنی خاموش کرد. صورت مشترک را با بافت معنی می‌کنیم.
۲۵
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: مترادف بخت و اعتبار در درس چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: مترادف بخت و اعتبار در درس چیست؟
پاسخ: طالع و رونق.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۸ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۲۶
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: قافیه و ردیف بیت نخست چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: قافیه و ردیف بیت نخست چیست؟
پاسخ: جهان و زمان قافیه‌اند؛ «شما نیز بگذرد» ردیف تکرارشونده است.
۲۷
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: کنایه‌های بیت سپر تحمل چیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: کنایه‌های بیت سپر تحمل چیست؟
پاسخ: سپرکردن تحمل: شکیبایی و ایستادگی در برابر رنج؛ سختی کمان: قدرت و شدت ستم. تیر جور نیز تصویر ستمِ آسیب‌زننده است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۹ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۲۸
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: استعاره‌های بیت پنجم و مفهومشان را مشخص کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: استعاره‌های بیت پنجم و مفهومشان را مشخص کنید.
پاسخ: شیران: قدرتمندان و بزرگان پیشین؛ سگان: حاکمان فرومایه مورد خطاب. غرّش و عوعو ویژگی جانوران‌اند که تفاوت شأن دو گروه را برجسته می‌کنند.
۲۹
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: بیت اول را در بافت حمله مغول معنی کنید.

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: بیت اول را در بافت حمله مغول معنی کنید.
پاسخ: مرگ و پایان شکوه به شما ستمگران نیز می‌رسد؛ سلطه کنونی‌تان ابدی نیست. تکرار نیز بگذرد تهدید و امید به پایان بیداد است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۰ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۳۰
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: رمه، چوپان گرگ‌طبع و گرگی شبان چه مفهومی دارند

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: رمه، چوپان گرگ‌طبع و گرگی شبان چه مفهومی دارند؟
پاسخ: رمه مردم؛ چوپان گرگ‌طبع حاکم ستمگری که به جای حمایت، مردم را می‌آزارد؛ گرگی شبان رفتار درنده‌خویانه نگهبان و صاحب قدرت است.
۳۱
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: حدیث روزی به سود و روزی به زیان تو با کدام بیت مرتبط است

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: حدیث روزی به سود و روزی به زیان تو با کدام بیت مرتبط است؟
پاسخ: بیت طالع مسعود و گذشتن تأثیر اختران، دگرگونی بخت و ناپایداری کامیابی را نشان می‌دهد.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۱ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۳۲
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: آیه چشیدن مرگ با کدام بیت مرتبط است

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: آیه چشیدن مرگ با کدام بیت مرتبط است؟
پاسخ: بیت آب اجل که گلوگیر خاص و عام است؛ مرگ همگانی و شامل مخاطبان نیز هست.
۳۳
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: شعر خاقانی درباره ستم بر بارگاه خود با کدام بیت پیوند دارد

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: شعر خاقانی درباره ستم بر بارگاه خود با کدام بیت پیوند دارد؟
پاسخ: «بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغدان شما نیز بگذرد»؛ ویرانی قدرت دیگران هشدارِ نوبت ستمگران کنونی است.
فارسی نهایی‌محور رندو مکس۱۲ / ۱۳
فارسی پایهٔ ۱۰ · درس ۵رندو مکس
آموزش و تمرین امتحان نهایی

بیداد ظالمان

۳۴
کارگاه متن‌پژوهی

کارگاه متن‌پژوهی: چرا تکرار ردیف تنها ناامیدی نیست

پاسخ را با شاهد و دلیل کامل کنید.
پرسش: چرا تکرار ردیف تنها ناامیدی نیست؟
پاسخ: پایان عمر و قدرت را یادآوری می‌کند، اما برای ستمدیده امید می‌سازد که ظلم پایدار نمی‌ماند.
راهنمای فارسی رندو

من راهنمای فارسی رندو هستم و اینجا کنارت هستم. برای پاسخ تشریحی، نتیجه را همراه شاهد کوتاه و دلیل بنویس؛ نام آرایه یا دستور به‌تنهایی نمرهٔ کامل نمی‌سازد.

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه فارسی دهم »، «نکات ناب فارسی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.