فارسی پایهٔ ۱۰

پاسخ: سخن و باور درونی را متناقض نکن. «دیگر» در این تقابل به متفاوت‌بودن ظاهر و باطن اشاره دارد؛ اندرز دربارهٔ صداقت است، نه منع یادگیری زبان دیگر.

پاسخ: فرد نادانستهٔ خود را بپذیرد و پرسیدن یا یادگرفتن را پایین‌آمدن شأن خود نداند.

پاسخ: در «من کتاب را خواندم و او هم»، «کتاب را خواند» به قرینهٔ جملهٔ پیشین بازسازی می‌شود: حذف لفظی. نمونهٔ روشن حذف معناییِ همین پایه «نیکوخو بهتر … از نیکورو» است که فعل «است» در آن از معنای اسنادی فهمیده می‌شود.

پاسخ: قرابت؛ مستغنی. غرابت یعنی شگفتی و بیگانگی.

پاسخ: نهاد نخست درون و سرشت است؛ نهاد دوم فعل گذاشتن به معنی قرار داد است.

پاسخ: مستغنی: بی‌نیاز؛ مولع: بسیار مشتاق و شیفته.

پاسخ: غم/شادی؛ نیک/بد؛ امید/نومیدی. حق/باطل نیز پذیرفتنی است.

پاسخ: در بخش دوم «بسته دان» به قرینه لفظی بخش نخست حذف شده است؛ بازنویسی: و امید را در نومیدی بسته دان.

پاسخ: شنیده بودی: امر بشنو، منفی نشنیده بودی، مضارع اخباری می‌شنوی. داری می‌روی: امر برو، منفی نمی‌روی، مضارع اخباری می‌روی؛ در فارسی معیار برای صورت مستمرِ دارای داری معمولاً نفی را با نمی‌روی بیان می‌کنیم. خواهید پرسید: امر بپرسید، منفی نخواهید پرسید، مضارع اخباری می‌پرسید.

پاسخ: مفهوم انتزاعی را با تصویری آشنا روشن، کوتاه، به‌یادماندنی و اقناع‌کننده می‌کند؛ نمونه گندم‌نمای جوفروش، دورویی را مجسم می‌کند.

پاسخ: گندم‌نمای جوفروش: فریبکار و دورو؛ از جای شدن: از حالت آرام و ثابت بیرون‌رفتن و آشفته‌شدن.

پاسخ: زود شاد یا زود اندوهگین‌شدن با هر نیک و بد و نداشتن ثبات عاطفی.

پاسخ: خویشتن‌داری و وقار؛ منظور بی‌عاطفه‌بودن نیست، بلکه مهار نمایش بی‌سنجش احساس در برابر همه است.

پاسخ: ظاهر نیکو و باطن بد نداشته باش؛ چیزی را خلاف واقع معرفی نکن و گفتار و کردار را هماهنگ نگه دار.

پاسخ: «به هر نیک و بد، زود شادان و زود اندوهگین مشو» با گذرابودن این حالات و ضرورت تعادل پیوند دارد.

پاسخ: «اندر همه کاری داد از خویشتن بده»؛ خودت پیش از داوری دیگران اعمالت را منصفانه بسنج.

پاسخ: حرمت تجربه و سن، اطاعت کورکورانه نیست؛ می‌توان خوبی را آموخت و خطا را تکرار نکرد.