اَلْفَرَزْدَقُ مِنْ شُعَراءِ الْعَصْرِ الْأُمَوِيِّ.

ترجمهفرزدق از شاعران دورهٔ اموی بود.

دقت ترجمه: «من» در این جمله عضویت در گروه شاعران آن دوره را می‌رساند.

سَأَلَ رَجُلٌ شامِيٌّ هِشاماً: مَنْ هٰذا؟

ترجمهمردی شامی از هشام پرسید: این کیست؟

دقت ترجمه: پرسش از مرد شامی است، نه هشام.

فَأَنْكَرَ هِشامٌ مَعْرِفَتَهُ وَ كانَ الْفَرَزْدَقُ حاضِراً.

ترجمههشام شناختن او را انکار کرد و فرزدق حاضر بود.

دقت ترجمه: «ه» در معرفته به امام برمی‌گردد.

فَقالَ الْفَرَزْدَقُ: أَنا أَعْرِفُهُ، ثُمَّ أَنْشَدَ قَصيدَتَهُ.

ترجمهفرزدق گفت: من او را می‌شناسم؛ سپس قصیده‌اش را خواند.

هٰذا الَّذي تَعْرِفُ الْبَطْحاءُ وَطْأَتَهُ؛ وَ الْبَيْتُ يَعْرِفُهُ وَ الْحِلُّ وَ الْحَرَمُ.

ترجمهاین همان کسی است که سرزمین بطحاء گام‌نهادنش را می‌شناسد؛ خانهٔ خدا و بیرون و محدودهٔ حرم نیز او را می‌شناسند.

دقت ترجمه: «ه» در وطأته و يعرفه به امام برمی‌گردد.

هٰذا ابْنُ خَيْرِ عِبادِ اللّٰهِ كُلِّهِمُ؛ هٰذا التَّقِيُّ النَّقِيُّ الطّاهِرُ الْعَلَمُ.

ترجمهاین فرزند بهترینِ همهٔ بندگان خداست؛ این همان پرهیزگارِ پاک، پاکیزه و نامدار است.

دقت ترجمه: «العَلَم» در این بیت شخصِ سرشناس را وصف می‌کند.

وَ لَيْسَ قَوْلُكَ مَنْ هٰذا بِضائِرِهِ؛ اَلْعُرْبُ تَعْرِفُ مَنْ أَنْكَرْتَ وَ الْعَجَمُ.

ترجمهاین سخنت که «او کیست؟» زیانی به او نمی‌رساند؛ عرب و عجم کسی را که ناشناخته شمردی می‌شناسند.

دقت ترجمه: «العرب» موضوع جملهٔ دوم است؛ عرب و عجم او را می‌شناسند.

غَضِبَ هِشامٌ وَ أَمَرَ بِحَبْسِ الْفَرَزْدَقِ.

ترجمههشام خشمگین شد و دستور زندانی‌کردن فرزدق را داد.

أَرْسَلَ الْإِمامُ إِلَيْهِ مالاً فَرَفَضَهُ وَ قالَ إِنَّما قُلْتُ ما قُلْتُ لِلّٰهِ.

ترجمهامام برای او مالی فرستاد؛ فرزدق آن را نپذیرفت و گفت آنچه گفتم فقط برای خدا بود.

دقت ترجمه: «ه» در إليه به فرزدق و در رفضه به مال برمی‌گردد.

مَنْ سَأَلَ هِشاماً عَنِ الْإِمامِ؟ ـ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشّامِ.

ترجمهچه کسی از هشام دربارهٔ امام پرسید؟ ـ مردی از اهل شام.

لِماذا أَنْشَدَ الْفَرَزْدَقُ قَصيدَتَهُ؟ ـ لِيُعَرِّفَ الْحاضِرينَ بِالْإِمامِ.

ترجمهچرا فرزدق قصیده‌اش را خواند؟ ـ تا امام را به حاضران بشناساند.

هَلْ قَبِلَ الْفَرَزْدَقُ الْمالَ؟ ـ لا؛ لِأَنَّهُ قالَ الشِّعْرَ لِلّٰهِ.

ترجمهآیا فرزدق مال را پذیرفت؟ ـ نه؛ زیرا شعر را برای خدا گفته بود.

يَدْفِنُ السَّمَكُ نَفْسَهُ تَحْتَ الطّينِ عِنْدَ جَفافِ الْماءِ.

ترجمهماهی هنگام خشک‌شدن آب خود را زیر گل دفن می‌کند.

ثُمَّ يَنامُ نَوْماً عَميقاً وَ يُغَطّي جِسْمَهُ غِشاءٌ مُخاطِيٌّ.

ترجمهسپس به خوابی عمیق می‌رود و پوششی مخاطی بدنش را می‌پوشاند.

وَ لا يَحتاجُ إِلَى الْماءِ وَ الطَّعامِ وَ الْهَواءِ اِحْتِياجَ الْأَحْياءِ في هٰذِهِ الْمُدَّةِ.

ترجمهدر این مدت مانند جانداران به آب و غذا و هوا نیاز ندارد.

دقت ترجمه: نفی «لا» جزء اصلی جمله است و نباید در ترجمه حذف شود.

فَإِذا نَزَلَ الْمَطَرُ وَ ابْتَلَّ الطّينُ خَرَجَ حَيّاً.

ترجمهوقتی باران ببارد و گل خیس شود، زنده بیرون می‌آید.

دقت ترجمه: روایت دربارهٔ زنده‌ماندن و بیرون‌آمدن است، نه کشف جسمی محفوظ.

أَنْشَدَ الْفَرَزْدَقُ الْقَصيدَةَ إِنْشاداً رائِعاً.

ترجمهفرزدق قصیده را با بیانی زیبا خواند.

دقت ترجمه: «إنشاداً» مفعول مطلق است و صفتِ «رائعاً» نوع و چگونگیِ خواندن قصیده را روشن می‌کند.

أَنا أَعْرِفُهُ مَعْرِفَةً جَيِّدَةً.

ترجمهمن او را به‌خوبی می‌شناسم.

دقت ترجمه: «معرفةً» مفعول مطلق و «ه» به امام برمی‌گردد.