جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ دوازدهم

درس ۲: مَكَّةُ الْمُكَرَّمَةُ وَ الْمَدينَةُ الْمُنَوَّرَةُ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

جَلَسَ أَعْضاءُ الْأُسْرَةِ أَمامَ التِّلْفازِ وَ هُمْ يُشاهِدونَ الْحُجّاجَ في الْمَطارِ.

ترجمهاعضای خانواده جلوی تلویزیون نشستند، در حالی که حاجیان را در فرودگاه تماشا می‌کردند.

دقت ترجمه: «هم» به اعضای خانواده برمی‌گردد، نه حاجیان.

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَحَدَّثَتِ الْأُسْرَةُ عَنْ ذِكْرَياتِ الْحَجِّ وَ زِيارَةِ الْأَماكِنِ الْمُقَدَّسَةِ.

ترجمهخانواده دربارهٔ خاطرات حج و زیارت مکان‌های مقدس گفت‌وگو کرد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

قالَ الْأَبُ: شاهَدْنا الْكَعْبَةَ وَ نَحْنُ مُشْتاقونَ.

ترجمهپدر گفت: کعبه را دیدیم، درحالی‌که مشتاق بودیم.

دقت ترجمه: «نحن» به گوینده و همراهانش برمی‌گردد.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

أَتَذَكَّرُ خِيامَ الْحُجّاجِ في مِنىٰ وَ عَرَفاتٍ.

ترجمهچادرهای حاجیان را در منی و عرفات به یاد می‌آورم.

مثال یا بازنویسی آموزشی

دَخَلَتِ الْأُمُّ باكِيَةً مِنَ الشَّوْقِ.

ترجمهمادر درحالی‌که از شوق می‌گریست وارد شد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

قالَ الْوَلَدانِ: هَلْ تَذْكُرانِ ذِكْرَياتِكُما؟

ترجمهدو فرزند گفتند: آیا شما دو نفر خاطراتتان را به یاد می‌آورید؟

دقت ترجمه: الفِ «تذكران» مخاطبِ دو نفر و «كما» مالکیت همان دو نفر را می‌رساند.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

كانَتِ الزِّيارَةُ رِحْلَةً روحِيَّةً لا تُنْسىٰ.

ترجمهزیارت سفری معنوی و فراموش‌نشدنی بود.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَصَفَ الْحُجّاجُ مَشاهِدَ الْحَرَمَيْنِ وَ هُمْ مُتَأَثِّرونَ.

ترجمهحاجیان درحالی‌که متأثر بودند، صحنه‌های دو حرم را توصیف کردند.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

هَلْ تَذْكُرانِ الطَّوافَ حَوْلَ الْكَعْبَةِ؟ ـ نَعَمْ، لا نَنْسىٰ ذٰلِكَ الْمَشْهَدَ.

ترجمهآیا شما دو نفر طواف گرد کعبه را به یاد می‌آورید؟ ـ بله، آن صحنه را فراموش نمی‌کنیم.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لِماذا لَمْ تَصْعَدِ الْأُمُّ إِلىٰ غارِ حِراءٍ؟

ترجمهچرا مادر به غار حرا بالا نرفت؟

مثال یا بازنویسی آموزشی

لِأَنَّ الْغارَ فَوْقَ جَبَلٍ مُرْتَفِعٍ وَ كانَتْ رِجْلُها تُؤْلِمُها.

ترجمهزیرا غار بر فراز کوهی بلند بود و پایش درد می‌کرد.

دقت ترجمه: هر دو «ها» به مادر برمی‌گردد.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَعَطَّلَتْ سَيّارَةُ مُسافِرينَ قُرْبَ مَزْرَعَةٍ فَشاهَدَهُمْ فَلّاحٌ مُسْلِمٌ.

ترجمهخودروی مسافرانی نزدیک مزرعه‌ای خراب شد و کشاورزی مسلمان آنان را دید.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فَلَمّا عَلِمَ بِمُشْكِلَتِهِمْ اتَّصَلَ بِصَديقِهِ الْمُصَلِّحِ.

ترجمهچون از مشکلشان آگاه شد با دوست تعمیرکارش تماس گرفت.

گزیدهٔ متن درس

وَ جاءَ صَديقُهُ وَ جَرَّ سَيّارَتَهُم بِالْجَرّارَةِ وَ أَخَذَها إِلىٰ مَوْقِفِ تَصْليحِ السَّيّاراتِ.

ترجمهو دوستش آمد و خودروی آنان را با تراکتور کشید و آن را به تعمیرگاه خودرو برد.

دقت ترجمه: «ها» در «أخذها» به خودرو برمی‌گردد؛ «موقف تصليح السيارات» در پانویس کتاب «تعمیرگاه خودرو» است.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

تُطْلِقُ سَمَكَةُ السَّهْمِ قَطَراتِ الْماءِ نَحْوَ الْحَشَراتِ فَتُسْقِطُها.

ترجمهماهی تیرانداز قطره‌های آب را به سوی حشره‌ها پرتاب می‌کند و آن‌ها را می‌اندازد.

دقت ترجمه: «ها» در تسقطها به حشره‌ها برمی‌گردد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

ثُمَّ تَبْلَعُ الْحَشَرَةَ حَيَّةً بَعْدَ سُقوطِها.

ترجمهسپس حشره را پس از افتادن، زنده می‌بلعد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَبْلَعُ سَمَكَةُ التّيلابيا صِغارَها عِنْدَ الْخَطَرِ ثُمَّ تُخْرِجُها.

ترجمهماهی تیلاپیا هنگام خطر بچه‌هایش را می‌بلعد، سپس آن‌ها را بیرون می‌آورد.

دقت ترجمه: «ها» در «صغارها» به ماهی تیلاپیا برمی‌گردد و مالکیت را نشان می‌دهد؛ «ها» در «تخرجها» به بچه‌ها برمی‌گردد.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

نمونهٔ تحلیل ترجمه

وَهُمْ يُشاهِدونَ الْحُجّاجَ

ترجمهدر حالی که حاجیان را می‌دیدند.

واو همراه ضمیر حالتِ هنگام نشستنِ خانواده را توضیح می‌دهد؛ مضارع در این گذشتهٔ روایی «می‌دیدند» می‌شود.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کندو ضمیر و ترتیب را توضیح بده.

تَبْلَعُ سَمَكَةُ التّيلابيا صِغارَها عِنْدَ الْخَطَرِ ثُمَّ تُخْرِجُها.

ترجمهماهی تیلاپیا هنگام خطر بچه‌هایش را می‌بلعد، سپس آن‌ها را بیرون می‌آورد.

ها در «صغارها» به ماهی تیلاپیا برمی‌گردد و مالکیت را می‌رساند؛ ها در «تخرجها» به بچه‌ها برمی‌گردد؛ ثم ترتیب را نشان می‌دهد.

۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

واژگان بافتی ۱

حُجّاجٌحاجیانيُشاهِدونَ الْحُجّاجَ: حاجیان را می‌بینند.
تُؤْلِمُنيمرا به درد می‌آوردرِجْلي تُؤْلِمُني: پایم درد می‌کند.
ذِكْرَىخاطره؛ جمع: ذِكْرَياتٌهٰذِهِ ذِكْرَياتُنا: این‌ها خاطرات ما هستند.
۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

واژگان بافتی ۲

عادَبازگشتعادَ سالِماً: سالم بازگشت.
تَعَبَّدَعبادت کردتَعَبَّدَ في غارِ حِراءٍ: در غار حرا عبادت کرد.
مَشْهَدٌصحنه؛ جمع: مَشاهِدُيَرىٰ هٰذَا الْمَشْهَدَ: این صحنه را می‌بیند.
مَوْقِفُ تَصْليحِ السَّيّاراتِتعمیرگاه خودروأَخَذَها إِلىٰ مَوْقِفِ تَصْليحِ السَّيّاراتِ: آن را به تعمیرگاه خودرو برد.
۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

حال یعنی چگونه در هنگام فعل

رَجَعَ الطّالِبُ مَسْروراً.

ترجمهدانش‌آموز خوشحال برگشت.

حال حالت را هنگام وقوع رویداد نشان می‌دهد. در نمونهٔ «رجع الطالب مسروراً» مسروراً «خوشحال/در حالی که خوشحال بود» است. تنها دیدن تنوین برای تشخیص کافی نیست.

صفت را از حالت جدا بخوان

شاهَدْتُ الطّالِبَ الْمُجِدَّ.

ترجمهدانش‌آموز کوشا را دیدم؛ المجدّ صفت است.

«رأيت ولداً مسروراً» پسرِ خوشحالی را دیدم؛ «رأيت الولد المسرور» پسرِ خوشحال را دیدم؛ «رأيت الولد مسروراً» پسر را خوشحال دیدم. در دو اول ویژگیِ اسم و در آخر حالت در هنگام دیدن مطرح است.

دام ترجمه و قواعد

هر واژهٔ دارای تنوین فتحه حال نیست: در «رَأَيْتُ كِتاباً» کتاب مفعول است. هدف این درس فهم و ترجمهٔ حالتِ هم‌زمان با فعل است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

نمونهٔ تشریحی

صورت«وَصَلَ الْمُسافِرانِ مُتَأَخِّرَيْنِ» را ترجمه کن.

پاسخدو مسافر با تأخیر رسیدند.

چرا؟ متأخرين حالتِ هنگام رسیدن را می‌رساند؛ «دو مسافرِ دیر» فارسی روانی نیست.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتحال را در «شاهَدْتُ الْحُجّاجَ طائِفينَ» بیاب و ترجمه کن.

پاسخطائفين؛ حاجیان را در حال طواف دیدم.

چرا؟ حال در ترجمه به وضعیت هنگام دیدن تبدیل شده است.

واو حالیه و زمان

رَأَيْتُ حامِداً وَ هُوَ يَكْتُبُ.

ترجمهحامد را دیدم، در حالی که می‌نوشت.

واو به همراه ضمیر و جمله می‌تواند «در حالی که» باشد. با دیدنِ گذشته، مضارعِ حالت معمولاً «می‌کرد» ترجمه می‌شود. هر واو، حالیه نیست؛ ممکن است دو رخداد را عطف کند.

۱۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«جَلَسَ الطّالِبُ وَ هُوَ يَقْرَأُ» را با «جَلَسَ الطّالِبُ وَ قَرَأَ» مقایسه کن.

پاسخدانش‌آموز نشست در حالی که می‌خواند؛ دانش‌آموز نشست و خواند.

چرا؟ اول هم‌زمانی را به کمک واو و ضمیر نشان می‌دهد؛ دوم دو فعلِ عطف‌شده دارد.

تمرین تشریحی ۱

صورت«رَجَعَ الْمُعَلِّمُ مُبْتَسِماً» را ترجمه کن.

پاسخمعلم با لبخند برگشت.

چرا؟ مبتسماً حالت هنگام بازگشتن را بیان می‌کند.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «رَأَيْتُ الْوَلَدَ الْمَسْرورَ» المسرور صفت است یا حال؟

پاسخصفت.

چرا؟ با الولد ترکیب وصفیِ معین ساخته است: پسرِ خوشحال.

۱۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

تمرین تشریحی ۳

صورت«أُشاهِدُ حامِداً وَ هُوَ جالِسٌ» را ترجمه کن.

پاسخحامد را می‌بینم، در حالی که نشسته است.

چرا؟ فعل مشاهده حال است؛ حالت نیز با آن هم‌زمان ترجمه می‌شود.

تمرین تشریحی ۴

صورتحامد گفت: «رَأَيْتُ الطّالِبَةَ مُبْتَسِمَةً». ترجمهٔ «دانش‌آموز خندان را دیدم» چه ظرافتی را کم‌رنگ می‌کند؟

پاسخحامد دانش‌آموز را در حالی که لبخند می‌زد دید؛ لبخند حالتِ دانش‌آموز هنگام دیده شدن است.

چرا؟ مُبْتَسِمَةً با الطّالِبَةَ مؤنث هماهنگ است و نام حامد نیز گوینده را روشن می‌کند؛ پس صاحب حال در این بافت یکتاست.

تمرین تشریحی ۵

صورتطبق گفت‌وگوی کتاب، آیا مادر غار حرا را دیده بود؟ چرا؟

پاسخخیر؛ دشواری صعود به کوه و درد پایش مانع بود.

چرا؟ پاسخ منفی و جملهٔ رجلي تؤلمني در متن، دلیل روشن می‌دهند؛ موضوع ثور را به این پاسخ منتقل نکن.

۱۴
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ دوازدهم • درس ۲

مَكَّةُ الْمُكَرَّمَةُ وَ الْمَدينَةُ الْمُنَوَّرَةُ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۵

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی دوازدهم فصل ۲»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.