جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ یازدهم

درس ۴: آدابُ الْكَلامِ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

وَ يَجِبُ أَنْ يَكونَ الْقائِلُ عامِلاً بِما يَقولُ.

ترجمهو باید گوینده به آنچه می‌گوید عمل کند.

دقت ترجمه: «القائل» گوینده و «بما يقول» به آنچه می‌گوید است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ أَنْ تَبْدَأَ بِالسَّلامِ وَ تَتَكَلَّمَ بِلُطْفٍ وَ بِكَلامٍ مُناسِبٍ.

ترجمهو با سلام آغاز کنی و با نرمی و سخنی مناسب حرف بزنی.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لا تَتَكَلَّمْ بِما لا تَعْلَمُ وَ لا تَدْخُلْ في مَواضيعَ مُشْتَبِهَةٍ.

ترجمهدربارهٔ چیزی که نمی‌دانی سخن نگو و وارد موضوع‌های مشکوک نشو.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

يُعْرَفُ الْمَرْءُ بِكَلامِهِ.

ترجمهانسان با سخنش شناخته می‌شود.

مثال یا بازنویسی آموزشی

رُبَّ كَلامٍ أَشَدُّ مِنَ السِّلاحِ.

ترجمهچه‌بسا سخنی که از سلاح نیرومندتر باشد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فَكِّرْ قَبْلَ أَنْ تَتَكَلَّمَ وَ ابْتَعِدْ عَنِ الْكَلامِ الَّذي يُحْتَمَلُ كَذِبُهُ.

ترجمهپیش از سخن‌گفتن بیندیش و از سخنی که احتمال دروغ‌بودنش هست دوری کن.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

مَنْ سَلِمَ لِسانُهُ سَلِمَتْ حَياتُهُ وَ خَيْرُ الْكَلامِ ما قَلَّ وَ دَلَّ.

ترجمههرکس زبانش سالم بماند زندگی‌اش سالم می‌ماند؛ و بهترین سخن کوتاه و راهنماست.

مثال یا بازنویسی آموزشی

قالَ سُقْراطُ لِرَجُلٍ: تَكَلَّمْ حَتّىٰ أَراكَ.

ترجمهسقراط به مردی گفت: سخن بگو تا تو را بشناسم.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

هَلْ يُمْكِنُني أَنْ أَتَكَلَّمَ مَعَ الْمُديرِ؟

ترجمهآیا می‌توانم با مدیر صحبت کنم؟

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَفَضَّلْ وَ لٰكِنْ تَكَلَّمْ بِهُدوءٍ وَ اخْتَصِرْ كَلامَكَ.

ترجمهبفرما، ولی آرام سخن بگو و حرفت را کوتاه کن.

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَأَشْرَحُ الْمُشْكِلَةَ بِوُضوحٍ وَ أَسْتَمِعُ إِلىٰ جَوابِهِ.

ترجمهمشکل را روشن توضیح می‌دهم و به پاسخ او گوش می‌کنم.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

شاهَدْنا رَجُلاً يَتَكَلَّمُ بِصَوْتٍ لَيِّنٍ.

ترجمهمردی دیدیم که با صدایی نرم سخن می‌گفت.

دقت ترجمه: جملهٔ پس از «رجلاً» ویژگی همان مرد را توضیح می‌دهد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَجَدْتُ كِتاباً قَدْ قَرَأْتُهُ.

ترجمهکتابی یافتم که قبلاً آن را خوانده بودم.

دقت ترجمه: «قد قرأته» پیش‌تر رخ‌دادن خواندن را می‌رساند و «ه» به کتاب برمی‌گردد.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

نمونهٔ تحلیل ترجمه

وَعَلَيْهِ أَنْ لا يَتَكَلَّمَ

ترجمهو بر او لازم است که سخن نگوید.

عليه در بافت تکلیفِ گوینده است و أن لا بخش خواسته را منفی می‌کند؛ ادامهٔ متن حوزهٔ ناآگاهی را مشخص می‌کند.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنرابطهٔ دو فعل و ضمیر را تحلیل کن.

سَمِعْتُ كَلاماً يَنْفَعُني.

ترجمهسخنی شنیدم که به من سود می‌رساند.

كلاماً نکره است و ينفعني آن را توضیح می‌دهد؛ ني به گوینده برمی‌گردد.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

واژگان بافتی ۱

سَديدٌدرست و استوارقَوْلٌ سَديدٌ: سخن درست و استوار.
زَلَلٌلغزشسَلِمَ مِنَ الزَّلَلِ: از لغزش سالم ماند.
يُقْنِعُقانع می‌کندكَلامٌ يُقْنِعُ الْمُسْتَمِعَ: سخنی که شنونده را قانع می‌کند.

واژگان بافتی ۲

لَيِّنٌنرم؛ متضاد: خَشِنٌتَكَلَّمَ بِصَوْتٍ لَيِّنٍ: با صدایی نرم سخن گفت.
كِتْمانٌپنهان‌داشتنكِتْمانُ السِّرِّ فَضيلَةٌ: رازداری فضیلت است.
صَوْتٌصدا؛ جمع: أَصْواتٌصَوْتُهُ واضِحٌ: صدایش روشن است.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

افزودن «که» برای رابطه

رَأَيْتُ طالِباً يَقْرَأُ.

ترجمهدانش‌آموزی دیدم که مطالعه می‌کرد.

بعد از اسم نکره ممکن است جمله‌ای دربارهٔ همان اسم توضیح دهد. در فارسی معمولاً «که» پیوند را روشن می‌کند. هر جملهٔ بعد از نکره الزاماً این رابطه را ندارد؛ معنا را بررسی کن.

هم‌زمانی و پیش‌تر بودن

اِشْتَرَيْتُ كِتاباً قَدْ قَرَأْتُهُ مِنْ قَبْلُ.

ترجمهکتابی خریدم که قبلاً آن را خوانده بودم.

پس از فعل گذشته، مضارعِ توضیحی معمولاً در فارسی ماضی استمراری می‌شود. اگر توضیح دربارهٔ رخداد پیش‌تر باشد، ماضی بعید مناسب است.

دام ترجمه و قواعد

«که» را به جای نفی ننشان: «كِتابٍ لا يَنْفَعُ» یعنی کتابی که سود نمی‌رساند؛ وجود جملهٔ توضیحی، لا را بی‌اثر نمی‌کند.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

نمونهٔ تشریحی

صورت«سَمِعْتُ رَجُلاً يَتَكَلَّمُ بِكَلامٍ لَيِّنٍ» را ترجمه کن.

پاسخشنیدم مردی با سخنی نرم سخن می‌گفت.

چرا؟ سَمِعْتُ گذشته است؛ جملهٔ يَتَكَلَّمُ حالتِ ادامه‌دار مرد را هنگام شنیدن توضیح می‌دهد و بِكَلامٍ لَيِّنٍ چگونگی سخن را می‌رساند.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتترجمهٔ درست «أُشاهِدُ طالِباً يَكْتُبُ» چیست؟

پاسخدانش‌آموزی می‌بینم که می‌نویسد.

چرا؟ هر دو رویداد در زمان حال‌اند.

بعد از فعل مضارع

أُفَتِّشُ عَنْ كِتابٍ يُساعِدُني.

ترجمهدنبال کتابی می‌گردم که به من کمک کند.

وقتی فعل نخست حال است، توضیحِ پس از نکره هم با توجه به معنا حال یا التزامی ترجمه می‌شود. جست‌وجوی چیزی با ویژگی مطلوب با دیدنِ چیزی موجود فرق دارد.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«أُشاهِدُ طالِباً يَكْتُبُ» با «شاهَدْتُ طالِباً يَكْتُبُ» چه فرقی دارد؟

پاسخدانش‌آموزی می‌بینم که می‌نویسد؛ دانش‌آموزی دیدم که می‌نوشت.

چرا؟ فعل نخست زمانِ موقعیت مشاهده را عوض می‌کند و ترجمهٔ فعل دوم با آن هماهنگ می‌شود.

تمرین تشریحی ۱

صورت«قَوْلاً سَديداً» در عبارتِ سخن‌گفتن یعنی چه؟

پاسخسخنی درست و استوار.

چرا؟ سديد ویژگی سخن است؛ فقط بلند یا طولانی‌بودن را نمی‌رساند.

تمرین تشریحی ۲

صورت«رَأَيْتُ وَلَداً يَمْشي» را ترجمه کن.

پاسخپسری دیدم که راه می‌رفت.

چرا؟ دیدن در گذشته و راه‌رفتن هم‌زمان با آن بوده است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۴

تمرین تشریحی ۳

صورت«أَقْرَأُ كِتاباً يُساعِدُني» را ترجمه کن.

پاسخکتابی می‌خوانم که به من کمک می‌کند.

چرا؟ اقرأ مضارع است؛ ي در يساعدني گوینده را نشان می‌دهد.

تمرین تشریحی ۴

صورت«وَجَدْتُ كِتاباً قَدْ قَرَأْتُهُ» را با توجه به تقدم خواندن ترجمه کن.

پاسخکتابی یافتم که آن را خوانده بودم.

چرا؟ خواندن پیش از یافتن فرض شده؛ قد قرأته با این قرینه ماضی بعید ترجمه می‌شود.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «شاهَدْنا رَجُلاً يَتَكَلَّمُ. كانَ كَلامُهُ قَليلاً وَ مُفيداً.» ویژگی سخن و مرجع هُ چیست؟

پاسخسخن کم و سودمند بود؛ هُ به مرد برمی‌گردد.

چرا؟ کم‌گویی در متن با سودمندی همراه است، نه بی‌فایده‌بودن.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ یازدهم • درس ۴

آدابُ الْكَلامِ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی یازدهم فصل ۴»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.