جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ یازدهم

درس ۳: عَجائِبُ الْأَشْجارِ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

ظَواهِرُ الطَّبيعَةِ تُثْبِتُ حَقيقَةً واحِدَةً وَ هِيَ قُدْرَةُ اللّٰهِ.

ترجمهپدیده‌های طبیعت یک حقیقت را ثابت می‌کنند و آن قدرت خداست.

دقت ترجمه: «هي» به همان حقیقت یگانه اشاره می‌کند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

هِيَ شَجَرَةٌ بَرازيليَّةٌ تُشْبِهُ ثِمارُها الْعِنَبَ.

ترجمهدرختی برزیلی است که میوه‌هایش به انگور شباهت دارند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

شَجَرَةُ السِّكويا مِنْ أَضْخَمِ أَشْجارِ الْعالَمِ وَ أَطْوَلِها عُمْراً.

ترجمهدرخت سکویا از بزرگ‌ترین و دیرزیست‌ترین درختان جهان است.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَبْلُغُ ارْتِفاعُ بَعْضِها أَكْثَرَ مِنْ مِئَةِ مِتْرٍ.

ترجمهارتفاع بعضی از آن‌ها به بیش از صد متر می‌رسد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

تُسَمّىٰ شَجَرَةُ الْخُبْزِ بِهٰذَا الِاسْمِ لِأَنَّ ثَمَرَها يُشْبِهُ الْخُبْزَ بَعْدَ الطَّبْخِ.

ترجمهدرخت نان را از آن رو چنین می‌نامند که میوه‌اش پس از پختن شبیه نان است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَأْكُلُ النّاسُ ثِمارَها مَطْبوخَةً أَوْ مَشْوِيَّةً.

ترجمهمردم میوه‌هایش را پخته یا بریان می‌خورند.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَجْمَعُ السِّنْجابُ ثِمارَ الْبَلّوطِ وَ يَدْفِنُها في الْأَرْضِ.

ترجمهسنجاب میوه‌های بلوط را جمع می‌کند و در زمین دفن می‌سازد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَنْسىٰ بَعْضَها فَتَنْمُو مِنْها أَشْجارٌ جَديدَةٌ.

ترجمهبرخی را فراموش می‌کند و از آن‌ها درختان تازه‌ای می‌رویند.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

ما اسْمُ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ وَ أَيْنَ تَنْمُو؟

ترجمهنام این درخت چیست و کجا می‌روید؟

مثال یا بازنویسی آموزشی

إِنَّها عَجيبَةٌ؛ فَثِمارُها تَنْمُو عَلىٰ جِذْعِها.

ترجمهشگفت است؛ زیرا میوه‌هایش روی تنه‌اش می‌رویند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَأَبْحَثُ عَنْها وَ أَكْتُبُ تَقْريراً قَصيراً.

ترجمهدرباره‌اش پژوهش می‌کنم و گزارشی کوتاه می‌نویسم.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

قارِنْ بَيْنَ شَجَرَةِ السِّكويا وَ شَجَرَةِ الْخُبْزِ.

ترجمهدرخت سکویا و درخت نان را مقایسه کن.

دقت ترجمه: سکویا به بزرگی و عمر دراز شناخته می‌شود؛ میوهٔ درخت نان پس از پخت شبیه نان است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لِماذا يُساعِدُ السِّنْجابُ عَلىٰ نُمُوِّ أَشْجارِ الْبَلّوطِ؟

ترجمهچرا سنجاب به رویش درختان بلوط کمک می‌کند؟

دقت ترجمه: زیرا برخی میوه‌های دفن‌شده را فراموش می‌کند و آن‌ها می‌رویند.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

نمونهٔ تحلیل ترجمه

وَتَنْمو أَثْمارُها عَلى جِذْعِها

ترجمهو میوه‌هایش روی تنه‌اش رشد می‌کنند.

هر دو ضمیرِ «ـها» به درخت انگور برزیلی برمی‌گردد؛ «عَلى» قرارگرفتن روی سطح تنه را نشان می‌دهد.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنمعنیِ ترکیب، زمان فعل و مرجع ضمیر را مشخص کن.

يَدْفِنُ السِّنْجابُ بَعْضَ جَوْزاتِ الْبَلّوطِ السَّليمَةِ تَحْتَ التُّرابِ، وَقَدْ يَنْسىٰ مَكانَها.

ترجمهسنجاب بعضی از دانه‌های سالم بلوط را زیر خاک دفن می‌کند و ممکن است جای آن‌ها را فراموش کند.

جَوْزاتِ الْبَلّوطِ یعنی دانه‌های بلوط؛ يَدْفِنُ و يَنْسىٰ مضارع‌اند، «قَدْ» با مضارع احتمال را می‌رساند، «ها» در مَكانَها به دانه‌ها برمی‌گردد و «تَحْتَ التُّرابِ» مکان دفن‌کردن را نشان می‌دهد.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

واژگان بافتی ۱

جِذْعٌتنه؛ جمع: جُذوعٌعَلى جِذْعِ الشَّجَرَةِ: روی تنهٔ درخت.
جُزُرٌجزیره‌هافي جُزُرِ الْمُحيطِ: در جزیره‌های اقیانوس.
نَبَتَروییدنَبَتَتِ الشَّجَرَةُ: درخت رویید.

واژگان بافتی ۲

جَوْزَةٌدانهٔ گردو، بلوط و مانند آن؛ جمع: جَوْزاتٌجَوْزاتُ الْبَلّوطِ: دانه‌های بلوط.
جَزيرَةٌجزیره؛ جمع: جُزُرٌشاهَدْنا جَزيرَةً: جزیره‌ای دیدیم.
فائِزٌبرنده؛ متضاد: خاسِرٌفَريقُنا فائِزٌ: تیم ما برنده است.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

معرفه و نکره

شاهَدْنا سِنْجاباً.

ترجمهسنجابی دیدیم.

معرفه برای گوینده/شنونده شناخته‌شده و نکره نامعین است. «رَأَيْتُ شَجَرَةً» یعنی درختی دیدم؛ «رأيت الشجرة» یعنی آن درختِ معین را دیدم.

نام خاص استثنای مهمِ تنوین

جاءَ حامِدٌ.

ترجمهحامد آمد؛ نه «حامدی آمد» در معنای مورد نظر کتاب.

نامِ شخص یا مکان، عَلَم و معرفه است. حامِدٌ با وجود تنوین نکره نیست. نبودن ال هم به‌تنهایی نشانهٔ نکره نیست.

دام ترجمه و قواعد

تنوین نشانهٔ کمکی است، حکم بدون استثنا نیست. نام‌هایی مانند حامد و حسین می‌توانند تنوین داشته باشند و همچنان معرفه باشند.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

نمونهٔ تشریحی

صورت«زَرَعَ حامِدٌ شَجَرَةً»؛ آیا دو اسمِ تنوین‌دار هر دو نکره‌اند؟

پاسخخیر؛ حامد اسم خاص و معرفه، شجرة نکره است.

چرا؟ نوعِ نام را پیش از نتیجه‌گیری از تنوین بشناس.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتدر «رَأَيْتُ طالِباً؛ اَلطّالِبُ مُجْتَهِدٌ» روند معرفه‌شدن را توضیح بده.

پاسخبار نخست دانش‌آموزی نامعین معرفی می‌شود و بار دوم «آن دانش‌آموز» شناخته‌شده است.

چرا؟ الطالب به مرجع قبلی بازمی‌گردد.

ترجمهٔ ال و خبر

رَأَيْتُ شَجَرَةً. اَلشَّجَرَةُ جَميلَةٌ.

ترجمهدرختی دیدم. آن درخت زیباست.

اگر اسمی اول نکره بیاید و سپس با ال تکرار شود، ال می‌تواند «آن» ترجمه شود. ولی خبرِ تنوین‌دار همیشه «یک/ـی» نمی‌خواهد؛ «العلم كنز» طبیعی است: دانش گنج است.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورتدر «فَريقُنا فائِزٌ» ترجمهٔ روان چیست؟

پاسختیم ما برنده است.

چرا؟ فائز خبر است؛ افزودن «یک برنده‌ای» ترجمه را ناروان می‌کند.

تمرین تشریحی ۱

صورت«رَأَيْتُ جَزيرَةً» را ترجمه کن.

پاسخجزیره‌ای دیدم.

چرا؟ جزیرة نامعین است؛ ی نکره در فارسی آن را نشان می‌دهد.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «وَصَلَ حُسَيْنٌ» حسین معرفه است یا نکره؟

پاسخمعرفه؛ اسم خاص است.

چرا؟ وجود تنوین ماهیت نام خاص را عوض نمی‌کند.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۳

تمرین تشریحی ۳

صورت«قَرَأْتُ كِتاباً. اَلْكِتابُ مُفيدٌ» را ترجمه کن.

پاسخکتابی خواندم. آن کتاب مفید است.

چرا؟ الكتاب به همان کتابِ معرفی‌شده اشاره می‌کند.

تمرین تشریحی ۴

صورتچرا «اَلْعِلْمُ كَنْزٌ» را «دانش یک گنجی است» ترجمه نمی‌کنیم؟

پاسخترجمهٔ روان «دانش گنج است» است.

چرا؟ کنز خبر است و بافت نیاز به تأکید نامعین‌بودن ندارد.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «دَفَنَ السِّنْجابُ جَوْزَةً. نَسِيَ مَكانَها.» چه چیزی پنهان شد و چه چیزی فراموش شد؟

پاسخگردویی دفن شد؛ جای آن فراموش شد.

چرا؟ ها به گردو برمی‌گردد؛ فراموش‌کردنِ مکان با فراموش‌کردنِ خود گردو یک بیان نیست.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ یازدهم • درس ۳

عَجائِبُ الْأَشْجارِ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی یازدهم فصل ۳»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.