جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ یازدهم

درس ۲: في آدابِ الصَّفِّ؛ في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

كانَ الطُّلّابُ يَسْتَمِعونَ إِلىٰ كَلامِ مُدَرِّسِ الْكيمياءِ، وَ كانَ بَيْنَهُمْ طالِبٌ مُشاغِبٌ قَليلُ الْأَدَبِ.

ترجمهدانش‌آموزان به سخنان دبیر شیمی گوش می‌دادند و در میانشان دانش‌آموزی اخلالگر و کم‌ادب بود.

دقت ترجمه: «كان ... يستمعون» در بافت، گذشتهٔ استمراری است؛ مهران پس از این صحنه نزد دبیر ادبیات می‌رود.

مثال یا بازنویسی آموزشی

كانَ في الصَّفِّ طالِبٌ يُقاطِعُ كَلامَ الْمُعَلِّمِ وَ زُمَلائِهِ.

ترجمهدر کلاس دانش‌آموزی بود که سخن معلم و هم‌کلاسی‌هایش را قطع می‌کرد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

مِنْ آدابِ الصَّفِّ أَنْ نَسْتَأْذِنَ قَبْلَ الْكَلامِ.

ترجمهاز آداب کلاس این است که پیش از سخن‌گفتن اجازه بگیریم.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ أَنْ نَسْتَمِعَ إِلَى الْمُعَلِّمِ وَ لا نَقْطَعَ كَلامَهُ.

ترجمهو به معلم گوش دهیم و سخنش را قطع نکنیم.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ أَنْ نَحْتَرِمَ زُمَلاءَنا وَ لا نَسْخَرَ مِنْ أَجْوِبَتِهِمْ.

ترجمهو به هم‌کلاسی‌هایمان احترام بگذاریم و پاسخ‌هایشان را مسخره نکنیم.

مثال یا بازنویسی آموزشی

قَرَأَ مِهْرانُ نَصّاً عَنْ حَقِّ الْمُعَلِّمِ وَ أَدَبِ طَلَبِ الْعِلْمِ.

ترجمهمهران متنی دربارهٔ حق معلم و ادب دانش‌آموزی خواند.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَمِعَ الطّالِبُ الْكَلِماتِ فَشَعَرَ بِالْخَجَلِ وَ النَّدَمِ.

ترجمهدانش‌آموز سخنان را شنید و احساس شرمندگی و پشیمانی کرد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اِعْتَذَرَ مِنْ مُعَلِّمِهِ وَ وَعَدَ أَنْ يُغَيِّرَ سُلوكَهُ.

ترجمهاز معلمش عذر خواست و قول داد رفتارش را تغییر دهد.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

هَلْ أَنْجَزْتَ واجِبَكَ؟ ـ نَعَمْ، وَ لٰكِنْ لَمْ أَفْهَمْ هٰذَا السُّؤالَ.

ترجمهآیا تکلیفت را انجام دادی؟ ـ بله، ولی این پرسش را نفهمیدم.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اِسْأَلِ الْمُعَلِّمَ بِأَدَبٍ وَ لا تُقاطِعْ زَميلَكَ.

ترجمهبا ادب از معلم بپرس و سخن هم‌کلاسی‌ات را قطع نکن.

مثال یا بازنویسی آموزشی

شُكْراً لِمُساعَدَتِكَ؛ سَأَشْرَحُ لَكَ ما فَهِمْتُهُ أَيْضاً.

ترجمهاز کمکت سپاسگزارم؛ من هم آنچه فهمیده‌ام برایت توضیح می‌دهم.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

مَنْ يَحْتَرِمْ مُعَلِّمَهُ يَتَعَلَّمْ أَفْضَلَ.

ترجمههرکس به معلمش احترام بگذارد، بهتر یاد می‌گیرد.

دقت ترجمه: فعل نخست شرط و فعل دوم نتیجه است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

ما تَزْرَعْ تَحْصُدْ.

ترجمههرچه بکاری، درو می‌کنی.

دقت ترجمه: ترجمهٔ شرط و نتیجه باید پیوند دو کار را نشان دهد.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

نمونهٔ تحلیل ترجمه

وَلٰكِنَّ الطّالِبَ اسْتَمَرَّ في سُلوكِهِ

ترجمهولی دانش‌آموز به رفتارش ادامه داد.

لكنّ نشان می‌دهد اندرزِ نخست بلافاصله رفتار را عوض نکرد؛ هُ مالک رفتار است.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنشرط و ضمیر را تحلیل کن.

مَنْ يَحْتَرِمْ مُعَلِّمَهُ يَتَعَلَّمْ أَفْضَلَ.

ترجمههرکس به معلمش احترام بگذارد، بهتر یاد می‌گیرد.

من شرطی، يحترم فعل شرط، يتعلم نتیجه و ه ضمیر ملکی همان شخص است.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

واژگان بافتی ۱

مُشاغِبٌاخلالگرطالِبٌ مُشاغِبٌ: دانش‌آموز اخلالگر.
اِلْتَفَتَروی برگردانداِلْتَفَتَ إِلَى الْوَراءِ: به عقب روی برگرداند.
خَجِلَشرمنده شدخَجِلَ الطّالِبُ: دانش‌آموز شرمنده شد.

واژگان بافتی ۲

أَنْصَتَبا دقت گوش دادأَنْصَتَ لِلْمُعَلِّمِ: به معلم گوش داد.
إِنْشاءٌانشا، نوشتهكَتَبَ إِنْشاءً: انشایی نوشت.
خَطَأٌخطا؛ جمع: أَخْطاءٌصَحَّحَ خَطَأَهُ: خطایش را اصلاح کرد.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

ساخت شرط

إِنْ تَجْتَهِدْ تَنْجَحْ.

ترجمهاگر تلاش کنی، موفق می‌شوی.

عبارت شرطی معمولاً دو بخش دارد: رخدادِ وابسته به شرط و نتیجه. در «إِنْ تَجْتَهِدْ تَنْجَحْ» إن ابزار شرط، تجتهد فعل شرط و تنجح جواب شرط است.

معنی ابزارها

مَنْ يَحْتَرِمِ الْآخَرينَ يَكْسِبْ حُبَّهُمْ.

ترجمههرکس به دیگران احترام بگذارد، محبت آنان را به دست می‌آورد.

مَنْ در شرط «هرکس»، ما «هرچه»، إنْ «اگر» و إذا «هرگاه/اگر» است. برای تشخیصِ منِ پرسشی یا ما‌ی منفی به رابطهٔ دو بخش نگاه کن.

دام ترجمه و قواعد

إنْ شرط را با إنَّ تأکید یکی نکن. حرکت و تشدید را بخوان؛ تشخیص نصب و جزم یا تغییر پایان فعل هدف این درس نیست.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

نمونهٔ تشریحی

صورت«إِنْ تَحْتَرِموا أَصْدِقاءَكُمْ تَكْسِبوا حُبَّهُمْ» را تحلیل معنایی کن.

پاسخاگر به دوستانتان احترام بگذارید، محبتشان را به دست می‌آورید.

چرا؟ تحترموا شرط و تكسبوا نتیجه است؛ كم و هم دو گروهِ متفاوتِ مخاطبان و دوستان را نشان می‌دهند.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتبخش‌های «إِنْ تَحْتَرِمُوا أَصْدِقاءَكُمْ تَكْسِبُوا حُبَّهُمْ» را مشخص کن.

پاسختَحْتَرِمُوا أَصْدِقاءَكُمْ بخش شرط و تَكْسِبُوا حُبَّهُمْ نتیجه است.

چرا؟ كم مخاطبان و هم دوستان را نشان می‌دهد.

زمان ترجمه و شکل جواب

مَنْ صَبَرَ فَهُوَ فائِزٌ.

ترجمههرکس صبر کند، برنده است.

فعل ماضی در شرط عمومی می‌تواند به مضارع التزامی ترجمه شود: اگر کوشش کنی، موفق می‌شوی. جواب همیشه یک فعل تنها نیست؛ ممکن است جملهٔ اسمیه باشد.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«مَنْ هُوَ؟» با «مَنْ يَجْتَهِدْ يَنْجَحْ» چه فرقی دارد؟

پاسخاو کیست؟؛ هرکس تلاش کند، موفق می‌شود.

چرا؟ در اول من پرسشی است؛ در دوم رفتار و نتیجه را به هم مشروط می‌کند.

تمرین تشریحی ۱

صورت«إِذا صَبَرْتَ نَجَحْتَ» را به صورت یک پیام عمومی ترجمه کن.

پاسخهرگاه صبر کنی، موفق می‌شوی.

چرا؟ در شرط عمومی، ظاهر ماضی الزاماً ترجمهٔ گذشته نمی‌خواهد.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «إِنْ تَدْرُسْ تَنْجَحْ» فعل شرط کدام است؟

پاسختدرس.

چرا؟ درس‌خواندن شرط و موفق‌شدن نتیجه است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۲

تمرین تشریحی ۳

صورت«ما تَزْرَعْ تَحْصُدْ» را ترجمه کن.

پاسخهرچه بکاری، درو می‌کنی.

چرا؟ ما در رابطهٔ شرطی «هرچه» است؛ نفی نیست.

تمرین تشریحی ۴

صورتدر «مَنْ يَجْتَهِدْ فَهُوَ ناجِحٌ» جواب شرط را مشخص کن.

پاسخفهو ناجح.

چرا؟ جواب در این نمونه یک جملهٔ اسمیه است؛ جست‌وجوی صرفِ فعل دوم کافی نیست.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «كَتَبَ مِهْرانُ إِنْشاءً عَنْ آدابِ الصَّفِّ. سَمِعَهُ الطّالِبُ فَنَدِمَ.» چه چیزی شنیده شد و چه پیامدی داشت؟

پاسخانشای مهران شنیده شد؛ دانش‌آموز پشیمان شد.

چرا؟ هُ به انشاء برمی‌گردد و فـ ترتیبِ پس از شنیدن را نشان می‌دهد.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ یازدهم • درس ۲

في آدابِ الصَّفِّ؛ في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی یازدهم فصل ۲»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.