جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ یازدهم

درس ۱: مِنْ آياتِ الْأَخْلاقِ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسىٰ أَنْ يَكونوا خَيْراً مِنْهُمْ.

ترجمهای کسانی که ایمان آورده‌اید، گروهی گروه دیگر را مسخره نکند؛ شاید آنان از ایشان بهتر باشند.

دقت ترجمه: این گزیدهٔ آغاز آیه است؛ بخش‌های بعدی آیه در این کارت نقل نشده‌اند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسىٰ أَنْ يَكُنَّ خَيْراً مِنْهُنَّ.

ترجمهو زنانی زنان دیگر را مسخره نکنند؛ شاید آنان از ایشان بهتر باشند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ لا تَلْمِزوا أَنْفُسَكُمْ وَ لا تَنابَزوا بِالْأَلْقابِ.

ترجمهاز یکدیگر عیب‌جویی نکنید و همدیگر را با لقب‌های زشت نخوانید.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

اِجْتَنِبوا كَثيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ.

ترجمهاز بسیاری از گمان‌ها دوری کنید؛ زیرا برخی گمان‌ها گناه است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ لا تَجَسَّسوا وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً.

ترجمهجاسوسی نکنید و هیچ‌یک از شما غیبت دیگری را نکند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُموهُ؟

ترجمهآیا کسی از شما دوست دارد گوشت برادر مرده‌اش را بخورد؟ پس آن را ناخوش می‌دارید.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ أَتْقاكُمْ.

ترجمهگرامی‌ترین شما نزد خدا پرهیزگارترین شماست.

مثال یا بازنویسی آموزشی

خَيْرُ النّاسِ أَنْفَعُهُمْ لِلنّاسِ.

ترجمهبهترین مردم سودمندترین آنان برای مردم است.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

بِكَمْ هٰذَا الْقَميصُ؟ ـ سِعْرُهُ خَمْسونَ أَلْفاً.

ترجمهاین پیراهن چند است؟ ـ قیمتش پنجاه هزار است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

هَلْ عِنْدَكُمْ لَوْنٌ آخَرُ وَ قِياسٌ أَكْبَرُ؟

ترجمهآیا رنگ دیگری و اندازه‌ای بزرگ‌تر دارید؟

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَأَشْتَريهِ بَعْدَ أَنْ أُجَرِّبَهُ.

ترجمهپس از آنکه آن را امتحان کنم، می‌خرمش.

دقت ترجمه: هر دو «ه» به پیراهن برمی‌گردد.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

لا تَعيبوا الْآخَرينَ وَ لا تَذْكُروهُمْ بِأَلْقابٍ سَيِّئَةٍ.

ترجمهاز دیگران عیب‌جویی نکنید و آنان را با لقب‌های بد یاد نکنید.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اُكْتُبْ أَثَرَ سُوءِ الظَّنِّ وَ الْغيبَةِ في الْمُجْتَمَعِ.

ترجمهاثر بدگمانی و غیبت را در جامعه بنویس.

دقت ترجمه: این دو رفتار اعتماد و پیوند میان مردم را آسیب می‌زنند.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

نمونهٔ تحلیل ترجمه

قَدْ يَكونُ بَيْنَ النّاسِ مَنْ هُوَ أَحْسَنُ مِنّا

ترجمهممکن است میان مردم کسی باشد که از ما بهتر است.

قد با مضارع در این بافت احتمال را می‌رساند؛ مِنّا مقایسه با ماست.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کننهی، احتمال و مقایسه را تحلیل کن.

لا تَعيبوا الْآخَرينَ؛ لَعَلَّهُمْ أَحْسَنُ مِنّا.

ترجمهاز دیگران عیب‌جویی نکنید؛ شاید آنان از ما بهتر باشند.

لا تَعيبوا نهیِ جمع و لَعَلَّ برای احتمال است؛ ضمیرِ «ـهُم» به دیگران و ضمیرِ «ـنا» به گوینده و همراهانش برمی‌گردد.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

واژگان بافتی ۱

سَخِرَ مِنْمسخره کردلا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ: گروهی نباید گروهی دیگر را مسخره کند.
عابَعیب‌جویی کردلا تَعيبوا الْآخَرينَ: از دیگران عیب‌جویی نکنید.
تَجَسَّسَجاسوسی/تجسس کردلا تَجَسَّسوا: تجسّس نکنید.

واژگان بافتی ۲

آخَرونَدیگراناِحْتَرِمِ الْآخَرينَ: به دیگران احترام بگذار.
مَلْعَبٌورزشگاه؛ جمع: مَلاعِبُذَهَبْنا إِلَى الْمَلْعَبِ: به ورزشگاه رفتیم.
سِعْرٌقیمت؛ جمع: أَسْعارٌكَمْ سِعْرُ الْكِتابِ؟: قیمت کتاب چقدر است؟
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

از مقایسه به ترجمه

هٰذِهِ الشَّجَرَةُ أَكْبَرُ مِنْ تِلْكَ الشَّجَرَةِ.

ترجمهاین درخت از آن درخت بزرگ‌تر است.

أَفْعَل مانند أَكْبَر و أَحْسَن برتری می‌رساند. با مِنْ معمولاً «ـتر از» و در اضافه به یک گروه، «ـترین» ترجمه می‌شود. جنس دو طرف مقایسه مجوز تغییر دلخواه واژه نیست.

صورت‌های آشنا

هٰذا خَيْرٌ مِنْ ذاكَ.

ترجمهاین بهتر از آن است.

أَعْلى، أَغْلى، أَقَلّ و أَحَبّ نیز معنی برتری دارند. فُعْلى در كُبْرى و صُغْرى دیده می‌شود. خیر و شر بسته به بافت «خوبی/بدی» یا «بهتر/بدتر» هستند.

دام ترجمه و قواعد

خیر در همهٔ جمله‌ها اسم تفضیل نیست. «عَمِلَ خَيْراً» یعنی کار نیکی انجام داد، ولی «خَيْرٌ مِنْ» مقایسه است.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

نمونهٔ تشریحی

صورت«هٰذا أَفْضَلُ كِتابٍ في الْمَكْتَبَةِ» را ترجمه کن.

پاسخاین بهترین کتاب در کتابخانه است.

چرا؟ أفضل به کتاب اضافه شده و «بهترین» می‌رساند؛ المكتبة اسم مکان است.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورت«هُوَ أَصْغَرُ إِخْوَتِهِ» را ترجمه کن.

پاسخاو کوچک‌ترینِ برادرانش است.

چرا؟ اسم تفضیل به گروه برادران اضافه شده است.

مکانِ کار

ذَهَبْنا إِلَى الْمَكْتَبَةِ.

ترجمهبه کتابخانه رفتیم؛ مكانِ کتاب‌ها و مطالعه منظور است.

مَفْعَل، مَفْعِل و مَفْعَلَة وزن‌های آشنای اسم مکان‌اند: مَلْعَب، مَنْزِل، مَكْتَبَة. جمع‌هایی مانند مَلاعِب و مَنازِل را از واژهٔ مفردشان بشناس.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورتچرا «أَحْمَر» را صرفاً به علت وزن أفعل «سرخ‌تر» نمی‌گوییم؟

پاسخأحمر یعنی سرخ.

چرا؟ وزن بدون معنی کافی نیست؛ واژهٔ رنگ در این بافت برتری را نشان نمی‌دهد.

تمرین تشریحی ۱

صورت«هٰذا الْكِتابُ أَغْلى مِنْ ذاكَ» را ترجمه کن.

پاسخاین کتاب از آن گران‌تر است.

چرا؟ أغلى همراه مِن مقایسهٔ دو کتاب را می‌رساند.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «نَذْهَبُ إِلَى الْمَلْعَبِ» کدام واژه اسم مکان است؟

پاسخالملعب؛ ورزشگاه.

چرا؟ واژه بر جای بازی دلالت دارد؛ إلى حرف جر است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ یازدهم • درس ۱

تمرین تشریحی ۳

صورت«فاطِمَةُ أَكْبَرُ مِنْ زَيْنَبَ» یعنی چه؟

پاسخفاطمه از زینب بزرگ‌تر است.

چرا؟ در این مقایسهٔ دو مؤنث، شکل أكبر به کار رفته است.

تمرین تشریحی ۴

صورت«هُوَ أَنْفَعُ النّاسِ لِلنّاسِ» را ترجمه کن.

پاسخاو سودمندترین مردم برای مردم است.

چرا؟ أنفع به الناس اضافه شده؛ لـ رابطهٔ سودرساندن به مردم را می‌رساند.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «في مَدينَتِنا مَكْتَبَتانِ. هٰذِهِ الْمَكْتَبَةُ أَكْبَرُ مِنْ تِلْكَ.» چند کتابخانه معرفی شده و کدام بزرگ‌تر است؟

پاسخدو کتابخانه؛ این کتابخانه از آن یکی بزرگ‌تر است.

چرا؟ مكتبتان دو تا را می‌رساند؛ جهت مقایسه از هذه/تلك مشخص است.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ یازدهم • درس ۱

مِنْ آياتِ الْأَخْلاقِ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی یازدهم فصل ۱»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.