جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ دهم

درس ۷: يا مَنْ فِي الْبِحارِ عَجائِبُهُ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

يُشاهِدُ أَعْضاءُ الْأُسْرَةِ فِلْماً رائِعاً عَنِ الدُّلْفينِ الَّذي أَنْقَذَ إِنْساناً مِنَ الْغَرَقِ، وَ أَوْصَلَهُ إِلىٰ الشّاطِئِ.

ترجمهاعضای خانواده فیلمی شگفت‌انگیز دربارهٔ دلفینی تماشا می‌کنند که انسانی را از غرق‌شدن نجات داد و او را به ساحل رساند.

دقت ترجمه: «أوصله» یعنی همان انسان را به ساحل رساند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اَلدَّلافينُ حَيَواناتٌ لَبونَةٌ تَعيشُ في جَماعاتٍ.

ترجمهدلفین‌ها جانورانی پستاندارند که گروهی زندگی می‌کنند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لَها ذاكِرَةٌ قَوِيَّةٌ وَ تَتَعاوَنُ في حَرَكاتِها.

ترجمهحافظه‌ای نیرومند دارند و در حرکت‌هایشان همکاری می‌کنند.

دقت ترجمه: دو «ها» به دلفین‌ها برمی‌گردد.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

قالَ الرَّجُلُ: جَرَفَني تَيّارُ الْماءِ وَ أَبْعَدَني عَنِ الشّاطِئِ.

ترجمهمرد گفت: جریان آب مرا با خود برد و از ساحل دور کرد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فَجاءَ دُلْفينٌ وَ رَفَعَني فَوْقَ الْماءِ.

ترجمهپس دلفینی آمد و مرا بالای آب آورد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

أَخَذَني إِلَى الشّاطِئِ وَ صارَ مُنْقِذي.

ترجمهمرا به ساحل برد و نجات‌دهنده‌ام شد.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

شَكَرَ الرَّجُلُ الدُّلْفينَ الَّذي أَنْقَذَهُ.

ترجمهمرد از دلفینی که او را نجات داده بود سپاسگزاری کرد.

دقت ترجمه: «ه» در أنقذه به مرد برمی‌گردد.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

غُرْفَتي غَيْرُ نَظيفَةٍ وَ بَعْضُ أَشْيائِها ناقِصَةٌ.

ترجمهاتاقم تمیز نیست و بعضی وسایلش کم است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اَلسَّريرُ مَكْسورٌ وَ لا تُوجَدُ مِلاَءَةٌ وَ الْمُكَيِّفُ لا يَعْمَلُ.

ترجمهتخت شکسته است، ملافه‌ای نیست و دستگاه تهویه کار نمی‌کند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَأَتَّصِلُ بِالْمُشْرِفِ وَ قِسْمِ الصِّيانَةِ لِحَلِّ الْمُشْكِلَةِ.

ترجمهبرای حل مشکل با سرپرست و بخش تعمیرات تماس می‌گیرم.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

عَيِّنِ الْمَقْصودَ مِنَ الضَّميرِ في «رَفَعَني» وَ «مُنْقِذي».

ترجمهمرجع ضمیر را در «مرا بالا آورد» و «نجات‌دهنده‌ام» مشخص کن.

دقت ترجمه: ی در هر دو تعبیر به مرد نجات‌یافته برمی‌گردد؛ نون در فعل، نون وقایه است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اُكْتُبْ كَيْفَ وَصَلَ الرَّجُلُ إِلَى الشّاطِئِ.

ترجمهبنویس مرد چگونه به ساحل رسید.

دقت ترجمه: دلفین او را بالای آب آورد و به ساحل برد.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

نمونهٔ تحلیل ترجمه

يُحَيِّرُني جِدّاً

ترجمهمرا بسیار حیران می‌کند.

در نی، نون وقایه معنای جدا ندارد و ي به حامدِ گوینده برمی‌گردد؛ جدّاً شدت حیرت است.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنساخت و ضمیر را توضیح بده.

يا مَنْ في الْبِحارِ عَجائِبُهُ.

ترجمهای آن‌که شگفتی‌هایش در دریاهاست.

مَن پس از «يا» مخاطب نداست؛ «في البحار» خبرِ مقدم و «عجائبه» مبتدای مؤخر است. هُ در «عجائبه» به مخاطبِ دعا، یعنی خدا، برمی‌گردد.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

واژگان بافتی ۱

لَبونَةٌپستانداراَلدَّلافينُ حَيَواناتٌ لَبونَةٌ: دلفین‌ها جانوران پستاندارند.
مُنْقِذٌنجات‌دهندهشَكَرْتُ مُنْقِذي: از نجات‌دهنده‌ام تشکر کردم.
جَماعِيَّةٌگروهیحَرَكاتٌ جَماعِيَّةٌ: حرکت‌های گروهی.

واژگان بافتی ۲

شاطِئٌساحل؛ جمع: شَواطِئُوَصَلْنا إِلَى الشّاطِئِ: به ساحل رسیدیم.
غَرِقَغرق شدكادَ الطِّفْلُ يَغْرَقُ: نزدیک بود کودک غرق شود.
جانِبٌکنار، پهلومَشَيْتُ إِلى جانِبِهِ: در کنارش راه رفتم.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

حرف و اسم همراه آن

ذَهَبَ حامِدٌ إِلَى الْمَدْرَسَةِ.

ترجمهحامد به مدرسه رفت؛ المدرسة مجرور به حرف جر است.

مِنْ، في، إِلى، عَلى، بِـ، لِـ، عَنْ و كَـ حرف جرند. خود حرف «جار» و اسم بعد «مجرور به حرف جر» است؛ مجموع را جار و مجرور می‌نامیم.

یک حرف، چند ترجمه

لي كِتابٌ؛ اَلْكِتابُ لِأَخي.

ترجمهمن کتابی دارم؛ کتاب مال برادرم است.

مِنْ اغلب «از»؛ في «در»؛ إلى «به/تا»؛ على «روی/بر/به زیان»؛ بـ «با/به‌وسیلهٔ/در»؛ لـ «برای/مالِ/داشتن»؛ عن «از/دربارهٔ»؛ كـ «مانند». معنی مناسب را جمله تعیین می‌کند.

دام ترجمه و قواعد

«ـني» و «ـنا» یک ضمیر نیستند: عَلَّمَني «به من آموخت» و عَلَّمَنا «به ما آموخت». نون وقایه را با نونِ ضمیر نا اشتباه نکن.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

نمونهٔ تشریحی

صورت«أَخَذَني إِلَى الشّاطِئِ» را تجزیهٔ معنایی کن.

پاسخمرا به ساحل برد.

چرا؟ أخذ ماضی است؛ ن وقایه است؛ ي مرا؛ إلى الشاطئ مقصد را می‌رساند.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتچهار رابطهٔ حروف جر درس را با مثال نام ببر.

پاسخمکان: فِي الْبَحْرِ؛ مقصد: إِلَى الشّاطِئِ؛ ابزار: بِالْقَلَمِ؛ موضوع: عَنِ الْحوتِ.

چرا؟ هر حرف با رابطهٔ خودش ترجمه می‌شود.

نون وقایه

عَرَفَني صَديقي.

ترجمهدوستم مرا شناخت.

در اتصال فعل به ي، نون میان آن‌ها می‌آید: عَرَفَ + ن + ي. ضمیر را در ترجمه نگه دار، اما برای نون واژه‌ای نساز. ي پس از فعل معمولاً «مرا» و پس از اسم «ـم» است.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«كَتَبْتُ بِالْقَلَمِ عَنِ الْبَحْرِ» را ترجمه کن.

پاسخبا قلم دربارهٔ دریا نوشتم.

چرا؟ بـ ابزار نوشتن را و عن موضوع نوشتن را بیان می‌کند؛ هر دو را «در» معنا نکن.

تمرین تشریحی ۱

صورتدر «في الْبَحْرِ» کدام جزء حرف جر است؟

پاسخفي؛ البحر اسم مجرور است.

چرا؟ نام مجموع عبارت جار و مجرور است، نه فقط البحر.

تمرین تشریحی ۲

صورت«ساعَدَني أَخي.» را ترجمه کن.

پاسخبرادرم به من کمک کرد.

چرا؟ ي به «من» برمی‌گردد؛ أخي برادرم است. در فارسی «به من» طبیعی‌تر از «مرا» با کمک‌کردن است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۷

تمرین تشریحی ۳

صورت«اَلْحَقيبَةُ عَلَى الْمِنْضَدَةِ.» را ترجمه کن.

پاسخکیف روی میز است.

چرا؟ على در این بافت مکان را نشان می‌دهد، نه به زیان.

تمرین تشریحی ۴

صورت«لَهُ ذاكِرَةٌ قَوِيَّةٌ» چرا «برای او حافظهٔ قوی» ترجمهٔ کاملی نیست؟

پاسخترجمهٔ کامل: او حافظه‌ای قوی دارد.

چرا؟ ساخت له همراه اسم در اینجا داشتن را می‌رساند؛ فارسی به فعل نیاز دارد.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «ساعَدَني رَجُلٌ. ذَهَبْتُ مَعَهُ إِلَى الشّاطِئِ.» چه کسی کمک گرفت و هُ به چه برمی‌گردد؟

پاسخگوینده کمک گرفت؛ هُ به مرد برمی‌گردد.

چرا؟ ني در جملهٔ اول گوینده را نشان می‌دهد؛ همراه او یعنی همراه همان مرد.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ دهم • درس ۷

يا مَنْ فِي الْبِحارِ عَجائِبُهُ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی دهم فصل ۷»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.