جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ دهم

درس ۵: هٰذا خَلْقُ اللّٰهِ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

إِنَّ لِسانَ الْقِطِّ سِلاحٌ طِبِّيٌّ دائِمٌ.

ترجمههمانا زبان گربه ابزار پزشکی دائمی است.

دقت ترجمه: در ادامهٔ متن، غده‌های زبان گربه و مایع پاک‌کننده توضیح داده می‌شود.

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَلْعَقُ الْقِطُّ جُروحَهُ فَتُساعِدُ تِلْكَ الْمادَّةُ عَلىٰ شِفائِها.

ترجمهگربه زخم‌هایش را می‌لیسد و آن ماده به بهبودشان کمک می‌کند.

دقت ترجمه: «ه» در جروحه به گربه و «ها» در شفائها به زخم‌ها برمی‌گردد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

في أَعْماقِ الْبَحْرِ أَسْماكٌ مُضيئَةٌ تَعيشُ مَعَ بَكْتيريا تُنْتِجُ النّورَ.

ترجمهدر ژرفای دریا ماهی‌های نورانی با باکتری‌هایی زندگی می‌کنند که نور تولید می‌کنند.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَعْرِفُ بَعْضُ الْحَيَواناتِ أَعْشاباً تُعالِجُ بِها مَرَضَها.

ترجمهبرخی جانوران گیاهانی را می‌شناسند که با آن‌ها بیماری خود را درمان می‌کنند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لِلْبَطَّةِ غُدَّةٌ زَيْتِيَّةٌ تَنْشُرُ زَيْتَها عَلىٰ ريشِها.

ترجمهاردک غده‌ای روغنی دارد که روغنش را روی پرهایش پخش می‌کند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَسْتَخْدِمُ الْغُرابُ أَدَواتٍ لِيَحْصُلَ عَلىٰ طَعامِهِ.

ترجمهکلاغ برای به‌دست‌آوردن غذا از ابزار استفاده می‌کند.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

يُغَيِّرُ الْحِرْباءُ لَوْنَهُ وَ يَرىٰ الْبومُ في الظَّلامِ.

ترجمهآفتاب‌پرست رنگش را تغییر می‌دهد و جغد در تاریکی می‌بیند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

هٰذا خَلْقُ اللّٰهِ فَأَروني ماذا خَلَقَ الَّذينَ مِنْ دونِهِ.

ترجمهاین آفرینش خداست؛ پس به من نشان دهید کسانی جز او چه آفریده‌اند.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

أُريدُ سَيّارَةً إِلىٰ الْمَدائِنِ؛ كَمْ تَبْعُدُ؟

ترجمهخودرویی به مدائن می‌خواهم؛ چقدر فاصله دارد؟

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَبْعُدُ نَحْوَ سَبْعَةٍ وَ ثَلاثينَ كيلومِتْراً.

ترجمهحدود سی‌وهفت کیلومتر فاصله دارد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَنَزورُ قَبْرَ سَلْمانَ الْفارِسيِّ وَ طاقَ كِسْرىٰ وَ الْمَراقِدَ الْمُقَدَّسَةَ.

ترجمهآرامگاه سلمان فارسی، طاق کسری و زیارتگاه‌های مقدس را خواهیم دید.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

عَيِّنْ دَوْرَ الْغُدَّةِ الزَّيْتِيَّةِ عِنْدَ الْبَطَّةِ.

ترجمهکار غدهٔ روغنی اردک را مشخص کن.

دقت ترجمه: اردک روغن را روی پرهایش پخش می‌کند تا پرها از آب اثر نپذیرند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اُذْكُرْ مِثالَيْنِ مِنْ عَجائِبِ الْحَيَواناتِ في النَّصِّ.

ترجمهدو نمونه از شگفتی‌های جانوران در متن نام ببر.

دقت ترجمه: پاسخ می‌تواند از زبان گربه، ماهی نورانی، روغن اردک، کلاغ، آفتاب‌پرست یا جغد باشد.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

نمونهٔ تحلیل ترجمه

فَلا يَتَأَثَّرُ جِسْمُها بِالْماءِ

ترجمهپس بدنش از آب تأثیر نمی‌پذیرد.

لا نفی مضارع است؛ جسمها بدن اردک است. ترجمهٔ نفی را نگه دار و این گزاره را تنها در بافت روایت کتاب بخوان.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کننقش چهار اسم را بگو.

لِسانُ الْقِطِّ سِلاحٌ خَشِنٌ.

ترجمهزبان گربه سلاحی زبر است.

لسان مبتدا، القط مضاف‌الیه، سلاح خبر و خشن صفتِ خبر است.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

واژگان بافتی ۱

غُدَّةٌغدهلِلْبَطَّةِ غُدَّةٌ: اردک غده‌ای دارد.
يَلْتَئِمُبهبود می‌یابد/جوش می‌خورديَلْتَئِمُ الْجُرْحُ: زخم بهبود می‌یابد.
ثابِتَةٌثابتعَيْنُ الْبومَةِ ثابِتَةٌ: چشم جغد ثابت است.

واژگان بافتی ۲

سِلاحٌسلاح؛ جمع: أَسْلِحَةٌلِسانُهُ سِلاحٌ: زبانش سلاح است.
مَنْقارٌنوک پرندهلِلطّائِرِ مِنْقارٌ: پرنده نوک دارد.
طَريقٌراه؛ جمع: طُرُقٌهٰذا الطَّريقُ قَريبٌ: این راه نزدیک است.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

جمله با چه آغاز شده؟

كَتَبَ الطّالِبُ الدَّرْسَ. / اَلطّالِبُ كَتَبَ الدَّرْسَ.

ترجمهدانش‌آموز درس را نوشت؛ در اول الطالب فاعل و در دوم مبتداست.

در نمونهٔ ساده، جمله‌ای که با فعل آغاز شود فعلیه است؛ جمله‌ای که با اسم آغاز شود اسمیه است. معنی فارسی ممکن است یکسان باشد، اما نقش اسم نخست فرق می‌کند.

کنشگر و چیزی که کار بر آن انجام می‌شود

شاهَدَ الْغَوّاصُ الْأَسْماكَ.

ترجمهغواص ماهی‌ها را دید؛ الغوّاص فاعل و الأسماك مفعول است.

در «يَزْرَعُ الْفَلّاحُ الشَّجَرَةَ»، کشاورز می‌کارد و درخت کاشته می‌شود: الفلاح فاعل و الشجرة مفعول است. هر جمله لزوماً مفعول ندارد؛ «جَلَسَ الطّالِبُ» بدون مفعول کامل است.

دام ترجمه و قواعد

هر اسمِ پس از اسم دیگر مضاف‌الیه نیست؛ «الطّالِبُ الْمُجِدُّ» ترکیب وصفی است. همچنین فاعل را با اولین اسم جمله یکی ندان.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

نمونهٔ تشریحی

صورتنقش‌ها در «لِسانُ الْقِطِّ سِلاحٌ» چیست؟

پاسخلسان مبتدا، القطّ مضاف‌الیه و سلاح خبر است.

چرا؟ جمله با اسم آغاز شده؛ دربارهٔ زبان گربه خبری داده می‌شود. مضاف‌بودن لسان مانع مبتدا بودن نیست.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتتفاوت مضاف‌الیه و صفت را در «لِسانُ الْقِطِّ» و «لِسانٌ خَشِنٌ» توضیح بده.

پاسخدر «لِسانُ الْقِطِّ»، القطّ وابسته و مضاف‌الیه است؛ در «لِسانٌ خَشِنٌ»، خشنٌ ویژگی و صفتِ لسان است.

چرا؟ رابطهٔ «ـِ» با مالکیت/وابستگی از بیان ویژگی جداست.

صفت و مضاف‌الیه

زَرَعَ الْفَلّاحُ الْمُجِدُّ أَشْجارَ التُّفّاحِ.

ترجمهکشاورز کوشا درختان سیب را کاشت: المجدّ صفت و التفاح مضاف‌الیه است.

صفت ویژگی اسم را می‌گوید؛ مضاف‌الیه وابستگی یا نسبت را. در «كِتابُ الطّالِبِ الْجَديدُ»، الجديد صفتِ کتاب است؛ عبارت را «کتاب جدید دانش‌آموز» معنا کن. نقش اسم اصلی با داشتن وابسته عوض نمی‌شود.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«يَحْفَظُ الطّالِبُ الْمُجِدُّ دَرْسَهُ.» را ترجمه کن و نقش الطالب و المجدّ را بگو.

پاسخدانش‌آموز کوشا درسش را حفظ می‌کند؛ الطالب فاعل و المجدّ صفت است.

چرا؟ هر دو به یک شخص مربوط‌اند، اما یکی کنشگر را نام می‌برد و دیگری ویژگی او را می‌گوید.

تمرین تشریحی ۱

صورت«اَلْبَحْرُ جَميلٌ» چه نوع جمله‌ای است و جميل چه نقشی دارد؟

پاسخاسمیه؛ جميل خبر است.

چرا؟ جمله با البحر شروع می‌شود و جميل خبرِ زیبایی آن را می‌دهد.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «رَأَى الْغَوّاصُ سَمَكَةً» چه چیزی دیده شده است؟

پاسخماهی‌ای؛ سمكة مفعول است.

چرا؟ دیدن را غواص انجام داده؛ ماهی موضوع دیدن است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۵

تمرین تشریحی ۳

صورت«كَتَبَ الطّالِبُ رِسالَةَ صَديقِهِ» را ترجمه کن و نقش رسالة را بگو.

پاسخدانش‌آموز نامهٔ دوستش را نوشت؛ رسالة مفعول است.

چرا؟ صديقه وابستهٔ رسالة است؛ مضاف‌بودنِ رسالة نقش مفعولی‌اش را حذف نمی‌کند.

تمرین تشریحی ۴

صورت«اَلطّالِبُ يَكْتُبُ» را با «يَكْتُبُ الطّالِبُ» از نظر نقش الطالب مقایسه کن.

پاسخدر اول مبتدا و در دوم فاعل است.

چرا؟ در اول جملهٔ فعلیِ بعد، دربارهٔ دانش‌آموز خبر می‌دهد؛ در دوم جمله با فعل آغاز شده است.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «لِلْبَطَّةِ زَيْتٌ خاصٌّ. تَنْشُرُهُ عَلى جِسْمِها.» دو ضمیر را توضیح بده.

پاسخـه به روغن و ها به اردک برمی‌گردد: آن را روی بدنش پخش می‌کند.

چرا؟ روغن چیزی است که پخش می‌شود؛ بدن متعلق به اردک است.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ دهم • درس ۵

هٰذا خَلْقُ اللّٰهِ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی دهم فصل ۵»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.