جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ دهم

درس ۴: اَلتَّعايُشُ السِّلْمِيُّ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

لَقَدْ كانَتْ رِسالَةُ الْإِسْلامِ عَلىٰ مَرِّ الْعُصورِ قائِمَةً عَلىٰ أَساسِ الْمَنْطِقِ وَ اجْتِنابِ الْإِساءَةِ.

ترجمهرسالت اسلام در گذر روزگاران بر پایهٔ منطق و پرهیز از بدرفتاری استوار بوده است.

دقت ترجمه: «كانت ... قائمة» در این بافت «استوار بوده است» و «اجتناب» پرهیز را می‌رساند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اِدْفَعْ بِالَّتي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَميمٌ.

ترجمهبدی را با روشی بهتر دفع کن؛ آن‌گاه کسی که میان تو و او دشمنی است گویی دوستی صمیمی می‌شود.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعونَ مِنْ دونِ اللّٰهِ فَيَسُبُّوا اللّٰهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ.

ترجمهکسانی را که جز خدا می‌خوانند دشنام ندهید تا آنان از روی دشمنی و نادانی به خدا دشنام ندهند.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَعالَوْا إِلىٰ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ.

ترجمهبه سوی سخنی مشترک میان ما و شما بیایید.

مثال یا بازنویسی آموزشی

لا إِكْراهَ فِي الدّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ.

ترجمهدر دین اجباری نیست؛ راه درست از گمراهی روشن شده است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

خَلَقَ اللّٰهُ الشُّعوبَ وَ الْقَبائِلَ وَ اللُّغاتِ وَ الْأَلْوانَ لِلتَّعارُفِ.

ترجمهخدا ملت‌ها، قبیله‌ها، زبان‌ها و رنگ‌های گوناگون را برای شناخت یکدیگر آفرید.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَجْتَمِعُ الْمُسْلِمونَ في الْحَجِّ مِنْ بِلادٍ مُخْتَلِفَةٍ وَ يَعْبُدونَ إِلهاً واحِداً.

ترجمهمسلمانان از سرزمین‌های گوناگون در حج گرد می‌آیند و خدای یگانه را می‌پرستند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اَلتَّفَرُّقُ يُضْعِفُ الْأُمَّةَ وَ التَّعاوُنُ يَحْفَظُ وَحْدَتَها.

ترجمهتفرقه امت را ناتوان می‌کند و همکاری وحدتش را نگه می‌دارد.

دقت ترجمه: «ها» در وحدتها به امت برمی‌گردد.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

هاتِ حَقيبَتَكَ وَ افْتَحْها مِنْ فَضْلِكَ.

ترجمهکیفت را بیاور و لطفاً آن را باز کن.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فيها فُرْشاةُ أَسْنانٍ وَ مَعْجونٌ وَ مِنْشَفَةٌ وَ مَلابِسُ.

ترجمهدر آن مسواک، خمیردندان، حوله و لباس است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

هٰذِهِ حُبوبٌ مُسَكِّنَةٌ لِصُداعي؛ هَلْ هِيَ مَمْنوعَةٌ؟

ترجمهاین‌ها قرص‌های مسکن برای سردردم هستند؛ آیا ممنوع‌اند؟

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

لا تُفَرِّقوا بَيْنَ أَصْدِقائِكُمْ وَ جالِسُوا الصّالِحينَ.

ترجمهمیان دوستانتان جدایی نیندازید و با شایستگان همنشین شوید.

مثال یا بازنویسی آموزشی

عَلِّموا أَوْلادَكُمُ التَّعايُشَ السِّلْمِيَّ.

ترجمههمزیستی مسالمت‌آمیز را به فرزندانتان بیاموزید.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

نمونهٔ تحلیل ترجمه

يَأْمُرُنا الْقُرْآنُ بِالْوَحْدَةِ

ترجمهقرآن ما را به وحدت فرمان می‌دهد.

يأمر مضارع؛ نا گیرندهٔ فرمان و القرآن کنشگر است. با «فرمان دادیم» متفاوت است.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنمخاطب و مفعول‌ها را پیدا کن.

عَلِّموا أَوْلادَكُمُ التَّعايُشَ السِّلْمِيَّ.

ترجمهبه فرزندانتان همزیستی مسالمت‌آمیز را آموزش دهید.

علّموا امر جمع است؛ أولاد مفعول نخست، التعايش مفعول دوم و كم ضمیر ملکی مخاطبان است.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

واژگان بافتی ۱

سِلْمٌصلحفِي الْحَرْبِ وَ السِّلْمِ: در جنگ و صلح.
حُرِّيَّةٌآزادیحُرِّيَّةُ الْعَقيدَةِ: آزادی عقیده.
حَبْلٌطنابحَبْلٌ قَوِيٌّ: طناب محکم.

واژگان بافتی ۲

اِحْتِرامٌاحتراماِحْتِرامُ الْآخَرينَ واجِبٌ: احترام به دیگران لازم است.
حَميمٌصمیمیهُوَ صَديقٌ حَميمٌ: او دوستی صمیمی است.
حُقوقٌحقوق؛ مفرد: حَقٌّنَحْتَرِمُ حُقوقَ النّاسِ: حقوق مردم را محترم می‌شماریم.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

ادامهٔ جدول فعل

عَلَّمَ / يُعَلِّمُ / عَلِّمْ / تَعْليمٌ

ترجمهیاد داد / یاد می‌دهد / یاد بده / یاد دادن

تَفاعَلَ / يَتَفاعَلُ / تَفاعَلْ / تَفاعُل؛ فَعَّلَ / يُفَعِّلُ / فَعِّلْ / تَفْعيل؛ فاعَلَ / يُفاعِلُ / فاعِلْ / مُفاعَلَة؛ أَفْعَلَ / يُفْعِلُ / أَفْعِلْ / إِفْعال. ترتیب ماضی، مضارع، امر، مصدر است.

تفاوت حرکت، تفاوت واژه

عَلَّمَ الْمُعَلِّمُ الطُّلّابَ.

ترجمهمعلم به دانش‌آموزان آموزش داد.

عَلِمَ «دانست» با عَلَّمَ «یاد داد» فرق دارد. حاوَلَ «کوشید» با حَوَّلَ «تبدیل کرد» یکی نیست. الگو کمک به شناخت است؛ معنی هر واژه را از آموخته‌ها و بافت بگیر.

دام ترجمه و قواعد

«همهٔ فعل‌های شروع‌شده با أ» امر نیستند: أَرْسَلَ «فرستاد» است، أُرْسِلُ «می‌فرستم» و أَرْسِلْ «بفرست».

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

نمونهٔ تشریحی

صورت«نُشاهِدُ فِلْماً» و «شاهَدْنا فِلْماً» را مقایسه کن.

پاسخفیلمی می‌بینیم؛ فیلمی دیدیم.

چرا؟ در اول نـ ابتدای فعل همراه الگوی مضارع است؛ در دوم نا در پایان فعل گذشته است.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورت«يَأْمُرُنا الْقُرْآنُ بِالْوَحْدَةِ» را ترجمه کن و نقش «نا» را بگو.

پاسخقرآن ما را به وحدت فرمان می‌دهد؛ «نا» مفعولِ فعل و به معنی «ما را» است.

چرا؟ فاعلِ جمله القرآن و گیرندهٔ فرمان ضمیر نا است؛ پاسخ از خود جمله یکتا می‌شود.

نگه داشتن شخص و منفی

ما أَرْسَلْتُ رِسالَةً.

ترجمهنامه‌ای نفرستادم.

در أَرْسَلْتُ، تُ یعنی «من»؛ در أَرْسَلْتُمْ، تُمْ یعنی «شما». لا تُرْسِلوا فرمانِ نفرستادن است. تغییر شخص یا تبدیل امر به ماضی پیام را عوض می‌کند.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«تَعاوَنوا» را بدون حرکت و بافت می‌توان قطعی ترجمه کرد؟

پاسخخیر؛ تَعاوَنوا می‌تواند ماضی جمع یا امر جمع باشد.

چرا؟ در جملهٔ خبری «هُمْ تَعاوَنوا» یعنی همکاری کردند؛ در درخواست «يا أَصْدِقائي، تَعاوَنوا» یعنی همکاری کنید.

تمرین تشریحی ۱

صورت«صَديقٌ حَميمٌ» در جملهٔ «هُوَ صَديقٌ حَميمٌ» یعنی چه؟

پاسخاو دوستی صمیمی است.

چرا؟ حميم در این بافت صمیمی است؛ با معنی آب داغ در بافت‌های دیگر اشتباه نمی‌شود.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «أَخْرِجْ كِتابَكَ» درخواست چیست؟

پاسخکتابت را بیرون بیاور.

چرا؟ أخرجْ امر و كَ مالکیت توست.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۴

تمرین تشریحی ۳

صورت«لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَصْدِقائِنا.» را ترجمه کن.

پاسخمیان دوستانمان جدایی نمی‌اندازیم.

چرا؟ لا نُفرّقُ خبر منفی است؛ پایان فعل ضمه دارد و جمله نهی نیست.

تمرین تشریحی ۴

صورت«جالَسْتُ صَديقي» و «أَجْلَسْتُ صَديقي» چه فرقی دارند؟

پاسخبا دوستم همنشینی کردم؛ دوستم را نشاندم.

چرا؟ جالس و أجلس دو واژهٔ متفاوت با نقش معنایی متفاوت‌اند؛ فقط ریشه برای ترجمه کافی نیست.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «أَرْسَلْنا رِسالَةً إِلى أَصْدِقائِنا. فَرِحوا بِها.» چه کسانی شاد شدند و از چه چیزی؟

پاسخدوستانمان از نامه شاد شدند.

چرا؟ فاعلِ فرحوا از جملهٔ قبل فهمیده می‌شود؛ ها به رساله برمی‌گردد، نه دوستان.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ دهم • درس ۴

اَلتَّعايُشُ السِّلْمِيُّ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی دهم فصل ۴»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.