جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ دهم

درس ۳: مَطَرُ السَّمَكِ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

هَلْ تُصَدِّقُ أَنْ تَرىٰ في يَوْمٍ مِنَ الْأَيّامِ أَسْماكاً تَتَساقَطُ مِنَ السَّماءِ؟!

ترجمهآیا باور می‌کنی روزی ماهی‌هایی را ببینی که از آسمان فرو می‌ریزند؟!

دقت ترجمه: «ترى» در این پرسش خطاب به یک نفر است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

شاهَدَ النّاسُ أَسْماكاً تَتَساقَطُ مِنَ السَّماءِ عَلى الْأَرْضِ.

ترجمهمردم ماهی‌هایی دیدند که از آسمان بر زمین فرو می‌افتادند.

گزیدهٔ متن درس

حَيَّرَتْ هٰذِهِ الظّاهِرَةُ النّاسَ سَنَواتٍ طَويلَةً فَما وَجَدوا لَها جَواباً.

ترجمهاین پدیده سال‌های طولانی مردم را سردرگم کرد و پاسخی برای آن نیافتند.

دقت ترجمه: «لها» به پدیده برمی‌گردد؛ نداشتن پاسخ به آن دوره مربوط است، نه پایان روایت.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَحْدُثُ هٰذِهِ الظّاهِرَةُ في هِنْدوراسَ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ في السَّنَةِ.

ترجمهاین پدیده در هندوراس سالی یک یا دو بار رخ می‌دهد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

بَعْدَ الْعاصِفَةِ تَتَغَطّى الْأَرْضُ بِالْأَسْماكِ وَ يَجْمَعُها النّاسُ.

ترجمهپس از توفان زمین از ماهی پوشیده می‌شود و مردم آن‌ها را جمع می‌کنند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فَحَصَ الْعُلَماءُ الْأَسْماكَ لِيَعْرِفوا سَبَبَ سُقوطِها.

ترجمهدانشمندان ماهی‌ها را بررسی کردند تا علت افتادنشان را بدانند.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

يَقَعُ الْمُحيطُ الْأَطْلَسيُّ عَلىٰ بُعْدِ مِئَتَيْ كيلومِتْرٍ مِنْ تِلْكَ الْمِنْطَقَةِ.

ترجمهاقیانوس اطلس دویست کیلومتر با آن منطقه فاصله دارد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

تَسْحَبُ الْأَعاصيرُ الْأَسْماكَ مِنَ الْماءِ ثُمَّ تَحْمِلُها وَ تَتْرُكُها عَلى الْأَرْضِ.

ترجمهگردبادها ماهی‌ها را از آب می‌کشند، سپس حمل می‌کنند و بر زمین رها می‌سازند.

دقت ترجمه: دو ضمیرِ «ها» در «تَحْمِلُها» و «تَتْرُكُها» به ماهی‌ها برمی‌گردند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

يُقيمُ السُّكّانُ كُلَّ عامٍ مِهْرَجاناً لِمَطَرِ السَّمَكِ.

ترجمهساکنان هر سال برای باران ماهی جشنواره‌ای برگزار می‌کنند.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

مِنْ أَيْنَ أَنْتَ وَ في أَيِّ مَدينَةٍ تَسْكُنُ؟ ـ أَنا مِنْ زابُلَ.

ترجمهاهل کجایی و در کدام شهر زندگی می‌کنی؟ ـ من اهل زابلم.

مثال یا بازنویسی آموزشی

كَمْ شَخْصاً مَعَكَ؟ ـ مَعي سِتَّةٌ: أَبي وَ أُمّي وَ أُخْتانِ وَ أَخَوانِ.

ترجمهچند نفر همراهت هستند؟ ـ شش نفر: پدر و مادرم، دو خواهر و دو برادر.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اِمْلَؤوا بِطاقاتِ الدُّخولِ وَ اجْعَلوا جَوازاتِكُمْ جاهِزَةً لِلتَّفْتيشِ.

ترجمهبرگه‌های ورود را پر کنید و گذرنامه‌هایتان را برای بازرسی آماده بگذارید.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

عَيِّنْ مَرْجِعَ الضَّميرِ في «سَحَبَها الْإِعْصارُ ثُمَّ تَرَكَها».

ترجمهمرجع ضمیر را در «گردباد آن‌ها را کشید و سپس رهایشان کرد» مشخص کن.

دقت ترجمه: هر دو ضمیر «ها» به ماهی‌ها برمی‌گردند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

اُكْتُبْ سَبَباً مُمْكِناً لِمَطَرِ السَّمَكِ حَسَبَ النَّصِّ.

ترجمهبر پایهٔ متن، علتی ممکن برای باران ماهی بنویس.

دقت ترجمه: پاسخ متن به نقش گردباد در کشیدن و حمل ماهی‌ها اشاره می‌کند.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

نمونهٔ تحلیل ترجمه

فَما وَجَدوا لَها جَواباً

ترجمهپس پاسخی برای آن نیافتند.

ما نفی گذشته است؛ واوِ فعل به مردم و ها به پدیده برمی‌گردد. کتاب بعدتر علت رخداد را توضیح می‌دهد؛ «پاسخی نیافتند» به سال‌های سردرگمیِ پیش از آن اشاره دارد.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنفاعل و روند رخداد را توضیح بده.

تَساقَطَتِ الْأَسْماكُ عَلَى الْأَرْضِ.

ترجمهماهی‌ها پیاپی بر زمین افتادند.

تساقطت ماضی است؛ تاء با جمع غیرعاقل آمده و خودِ ماهی‌ها فاعل جمله‌اند.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

واژگان بافتی ۱

إِعْصارٌگردبادإِعْصارٌ شَديدٌ: گردباد شدید.
تَساقَطَپیاپی افتادتَتَساقَطُ الْأَسْماكُ: ماهی‌ها پیاپی می‌افتند.
سَحَبَکشیدسَحَبَ الْإِعْصارُ الْأَسْماكَ: گردباد ماهی‌ها را کشید.

واژگان بافتی ۲

فَريقٌگروهأَرْسَلوا فَريقاً عِلْمِيّاً: گروهی علمی فرستادند.
وَقَعَرخ داد، افتادوَقَعَ أَمْرٌ عَجيبٌ: رخدادی شگفت روی داد.
إِقامَةٌاقامتمُدَّةُ الْإِقامَةِ أُسْبوعٌ: مدت اقامت یک هفته است.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

چهار خانوادهٔ نوشتاری

اِعْتَذَرَ / يَعْتَذِرُ / اِعْتَذِرْ / اِعْتِذارٌ

ترجمهپوزش خواست / پوزش می‌خواهد / پوزش بخواه / پوزش خواستن

جدول را از روی شکل بخوان: اِسْتَفْعَلَ / يَسْتَفْعِلُ / اِسْتَفْعِلْ / اِسْتِفْعال؛ اِفْتَعَلَ / يَفْتَعِلُ / اِفْتَعِلْ / اِفْتِعال؛ اِنْفَعَلَ / يَنْفَعِلُ / اِنْفَعِلْ / اِنْفِعال؛ تَفَعَّلَ / يَتَفَعَّلُ / تَفَعَّلْ / تَفَعُّل. ترتیب هر ردیف ماضی، مضارع، امر و مصدر است.

معنا از واژه، شخص از شناسه

اِسْتَخْرَجْنا الْماءَ.

ترجمهآب را بیرون آوردیم.

از شکل فعل به تنهایی معنی تازه اختراع نکن. معنی پایه را از واژه‌نامه بگیر؛ سپس با شناسه ترجمه کن. تَعَلَّمَ یعنی یاد گرفت؛ تَعَلَّمْتُمْ یعنی یاد گرفتید.

دام ترجمه و قواعد

صرفاً با دیدن حرف تـ، فعل را مضارع ندان: تَعَلَّمَ ماضی است، يَتَعَلَّمُ مضارع و تَعَلَّمْ امر. حرکت و تمام شکل را بخوان.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

نمونهٔ تشریحی

صورت«تَعَلَّمْتُمْ دُروسَكُمْ» را مرحله‌به‌مرحله ترجمه کن.

پاسخدرس‌هایتان را یاد گرفتید.

چرا؟ تعلّم معنی یاد گرفتن دارد؛ تم «شما» را می‌رساند؛ كم مالکیتِ درس‌هاست.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورتسه مرحلهٔ توضیح گردباد را به ترتیب بنویس.

پاسخکشیدن ماهی‌ها از آب، جابه‌جایی آن‌ها و افتادنشان با کاهش سرعت.

چرا؟ ترتیب علّی روایت باید حفظ شود.

مصدر زمان ندارد

اِنْقَطَعَ الْماءُ.

ترجمهآب قطع شد.

اِنْقِطاع نامِ بریده‌شدن است، ولی اِنْقَطَعَ خبر می‌دهد که چیزی بریده شد. تَكَلُّم را «سخن گفت» ترجمه نکن.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورت«اِسْتَغْفِروا رَبَّكُمْ» خبر است یا درخواست؟

پاسخدرخواست: از پروردگارتان آمرزش بخواهید.

چرا؟ شکل استغفروا در این بافت امر است؛ واوِ جمع به معنای گذشته‌بودن نیست.

تمرین تشریحی ۱

صورت«يَحْتَفِلُ النّاسُ سَنَوِيّاً.» را ترجمه کن.

پاسخمردم سالانه جشن می‌گیرند.

چرا؟ سنويّاً زمان تکرار را می‌رساند؛ ماهانه نیست.

تمرین تشریحی ۲

صورتتفاوت «تَكَلُّمٌ» و «تَكَلَّمَ» چیست؟

پاسخسخن گفتن؛ سخن گفت.

چرا؟ اولی مصدر و بدون زمان است؛ دومی فعل ماضی است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۳

تمرین تشریحی ۳

صورت«ما وَجَدْنا جَواباً.» را ترجمه کن.

پاسخپاسخی نیافتیم.

چرا؟ ما با ماضی، گذشته را منفی کرده و نا «ما»ست.

تمرین تشریحی ۴

صورت«اِبْتَعِدوا عَنِ الْخَطَرِ.» را ترجمه کن.

پاسخاز خطر دور شوید.

چرا؟ ابتعدوا امر جمع است؛ «دور شدند» گذشته و نامناسب است.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «أَرْسَلَ الْعُلَماءُ فَريقاً. شاهَدَ الْفَريقُ الْأَسْماكَ.» چه کسی فرستاد و چه کسی مشاهده کرد؟

پاسخدانشمندان گروهی فرستادند؛ گروه ماهی‌ها را دید.

چرا؟ نامِ کنشگر در دو جمله متفاوت است؛ فرستنده را با گروه ارسالی یکی نکن.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ دهم • درس ۳

مَطَرُ السَّمَكِ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی دهم فصل ۳»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.