جلد نکات ناب عربی رندو مکس

عربی پایهٔ دهم

درس ۱: ذاكَ هُوَ اللّٰهُ

بودجه‌بندی پیشنهادی مطالعه

ترجمه و مفهوم • واژگان بافتی • قاعدهٔ کلیدی • دام امتحانی • نمونه و مرور تشریحی
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

گزیدهٔ متن کتاب و مثال‌های آموزشی ترجمه ـ بخش ۱

گزیدهٔ متن درس

اُنْظُرْ لِتِلْكَ الشَّجَرَهْ

ترجمهبه آن درخت بنگر.

دقت ترجمه: «تلك» به درخت اشاره می‌کند؛ هْ پایانی صورت قافیه‌ای همین شعر است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

كَيْفَ نَمَتْ مِنْ حَبَّةٍ وَ كَيْفَ صارَتْ شَجَرَةً.

ترجمهچگونه از دانه‌ای رویید و چگونه درختی شد.

دقت ترجمه: «نمت» و «صارت» هر دو ماضی و فاعلشان درخت است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فَابْحَثْ وَ قُلْ مَنْ ذَا الَّذي يُخْرِجُ مِنْهَا الثَّمَرَ.

ترجمهپس جست‌وجو کن و بگو چه کسی از آن میوه بیرون می‌آورد.

دقت ترجمه: «منها» به درخت برمی‌گردد.

۲
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۲

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ انْظُرْ إِلَى الشَّمْسِ الَّتي جَذْوَتُها مُسْتَعِرَةٌ.

ترجمهو به خورشیدی بنگر که پارهٔ آتشش فروزان است.

مثال یا بازنویسی آموزشی

فيها ضِياءٌ وَ بِها حَرارَةٌ مُنْتَشِرَةٌ.

ترجمهدر آن روشنایی است و به‌وسیلهٔ آن گرما پراکنده می‌شود.

دقت ترجمه: «فيها» و «بها» هر دو به خورشید برمی‌گردند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

مَنْ ذَا الَّذي أَوْجَدَها في الْجَوِّ مِثْلَ الشَّرَرَةِ؟

ترجمهچه کسی آن را در فضا مانند پاره‌ای آتش پدید آورد؟

دقت ترجمه: «ها» به خورشید برمی‌گردد.

۳
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

مثال‌های آموزشی و بازنویسی برای تمرین ترجمه ـ بخش ۳

مثال یا بازنویسی آموزشی

ذاكَ هُوَ اللّٰهُ الَّذي أَنْعُمُهُ مُنْهَمِرَةٌ.

ترجمهآن، همان خدایی است که نعمت‌هایش پیوسته فرو می‌ریزند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ انْظُرْ إِلَى اللَّيْلِ وَ فيهِ الْقَمَرُ وَ النُّجومُ الزّاهِرَةُ.

ترجمهبه شب بنگر که در آن ماه و ستارگان درخشان‌اند.

مثال یا بازنویسی آموزشی

وَ انْظُرْ إِلَى السُّحُبِ الَّتي تَحْمِلُ الْماءَ لِلْأَرْضِ.

ترجمهبه ابرهایی بنگر که آب را برای زمین می‌آورند.

۴
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

گفت‌وگوی تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

السَّلامُ عَلَيْكُمْ. ـ وَ عَلَيْكُمُ السَّلامُ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ.

ترجمهسلام بر شما. ـ و سلام و رحمت خدا بر شما.

مثال یا بازنویسی آموزشی

مَا اسْمُكَ وَ مِنْ أَيْنَ أَنْتَ؟

ترجمهنامت چیست و اهل کجایی؟

دقت ترجمه: «من أين» دربارهٔ مبدأ یا شهر و کشور می‌پرسد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

أَنا مِنْ إِيرانَ وَ سافَرْتُ لِزِيارَةِ الْعَتَباتِ.

ترجمهمن اهل ایرانم و برای زیارتِ عتبات سفر کرده‌ام.

دقت ترجمه: لام در «لزيارة» هدف را می‌رساند.

۵
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

جمله‌های تمرینی و بازنویسی آموزشی

مثال یا بازنویسی آموزشی

هٰؤُلاءِ طُلّابٌ وَ كُتُبُهُمْ جَديدَةٌ.

ترجمهاین‌ها دانش‌آموزند و کتاب‌هایشان نو است.

دقت ترجمه: «هم» در کتاب‌هایشان به دانش‌آموزان برمی‌گردد.

مثال یا بازنویسی آموزشی

سَوْفَ نَنْظُرُ إِلى آياتِ اللّٰهِ في خَلْقِهِ.

ترجمهبه‌زودی به نشانه‌های خدا در آفرینش او نگاه خواهیم کرد.

دقت ترجمه: «سوف» آینده و «ه» در خلقه خدا را نشان می‌دهد.

۶
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

نمونهٔ تحلیل ترجمه

كَيْفَ نَمَتْ مِنْ حَبَّةٍ

ترجمهچگونه از دانه‌ای رشد کرد؟

فاعلِ فهمیده‌شده درخت است؛ نَمَتْ گذشته و مِنْ مبدأ رشد را می‌رساند. پایان تْ را با تَ مخاطب یکی نکن.

ترجمه و تحلیل حساس

دقت کنفعل‌ها و مرجع «ها» را مشخص کن.

مَنْ خَلَقَ الشَّجَرَةَ وَ أَنْبَتَ مِنْها الثَّمَرَ؟

ترجمهچه کسی درخت را آفرید و از آن میوه رویاند؟

خلق و أنبت هر دو ماضی‌اند. «ها» پس از مِن به الشجرة برمی‌گردد؛ فاعل در قالب پرسش با «مَن» خواسته شده است.

۷
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

واژگان بافتی ۱

غُصُونٌشاخه‌ها؛ مفرد: غُصْنٌلِلشَّجَرَةِ غُصُونٌ نَضِرَةٌ: درخت شاخه‌های تر و تازه دارد.
ضِياءٌروشناییفِي الشَّمْسِ ضِياءٌ: در خورشید روشنایی است.
أَوْجَدَپدید آوردأَوْجَدَ اللّٰهُ الْقَمَرَ: خدا ماه را پدید آورد.

واژگان بافتی ۲

جَذْوَةٌپارهٔ آتش، اخگرفي الشَّمْسِ جَذْوَةٌ مُضيئَةٌ: در خورشید اخگری روشن است.
أَنْعُمٌنعمت‌ها؛ مفرد: نِعْمَةٌأَنْعُمُ اللّٰهِ كَثيرَةٌ: نعمت‌های خدا بسیار است.
قَريبٌنزدیک؛ متضاد: بَعيدٌاَلْمَدْرَسَةُ قَريبَةٌ مِنْ بَيْتي: مدرسه به خانه‌ام نزدیک است.
۸
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

از فعل آغاز کن

كَتَبْتُ رِسالَتي وَ ما كَتَبْتُ دَرْسي.

ترجمهنامه‌ام را نوشتم و درسم را ننوشتم.

شناسه را همراه با فعل بخوان: كَتَبْتُ «نوشتم»، كَتَبْتَ «نوشتی»، كَتَبْنا «نوشتیم» و كَتَبُوا «نوشتند». تْ در كَتَبَتْ تاءِ تأنیثِ ساکن و علامتِ مؤنث‌بودن فاعل است؛ خودش ضمیر «او» نیست و با تاء فاعلیِ كَتَبْتُ/كَتَبْتَ فرق دارد. نیازی به نام‌گذاری صیغه در پاسخ نیست.

خبر، فرمان و منع

اُكْتُبْ دَرْسَكَ وَ لا تَكْتُبْ عَلَى الْجِدارِ.

ترجمهدرس خودت را بنویس و روی دیوار ننویس.

ماضی از گذشته خبر می‌دهد؛ مضارع معمولاً «میـ» می‌گیرد؛ سَـ و سَوْفَ آینده می‌سازند. امر درخواست انجام کار و نهی درخواست ترک آن است. «لا» در جملهٔ خبری لزوماً نهی نیست.

دام ترجمه و قواعد

ضمیرِ آخر اسم را فاعل فعل بعدی فرض نکن. «كِتابُهُ» فقط «کتاب او» است؛ فعل و بافت مشخص می‌کنند چه کسی کاری کرده است.

۹
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

نمونهٔ تشریحی

صورت«سَوْفَ نَكْتُبُ رِسالَتَنا.» را با حفظ دو نشانه ترجمه کن.

پاسخنامه‌مان را خواهیم نوشت.

چرا؟ سوف آینده را می‌رساند؛ نَـ در نكتب «ما» است و نا در رسالتنا مالکیت را می‌رساند.

مرور یک‌دقیقه‌ای

صورت«سَوْفَ تَكْتُبِينَ رِسالَتَكِ» را دقیق ترجمه کن.

پاسخنامه‌ات را خواهی نوشت.

چرا؟ سوف آینده، تكتبين مخاطب مؤنث و كِ مالکیت همان مخاطب را می‌رساند.

اشاره و ضمیر

هٰذِهِ أُخْتي الصَّغيرَةُ.

ترجمهاین خواهر کوچک من است.

هٰذا و هٰذِهِ «این»، ذٰلِكَ و تِلْكَ «آن»، هٰؤُلاءِ «این‌ها» و أُولٰئِكَ «آن‌ها» هستند. ـي پس از اسم معمولاً مالکیت «ـم» می‌رساند. صفت پس از اسمِ دارای ضمیر را در فارسی پیش از ضمیر ملکی بیاور.

۱۰
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

نمونهٔ تشریحی تکمیلی

صورتتفاوت «هِيَ كَتَبَتْ» و «أَنْتَ كَتَبْتَ» چیست؟

پاسخاو نوشت؛ تو نوشتی.

چرا؟ سکون تاء در اولی و فتحهٔ آن در دومی مهم است؛ در ترجمه جنسیت فارسی نمایان نمی‌شود، ولی شخص فعل عوض می‌شود.

تمرین تشریحی ۱

صورت«اُنْظُرْ إِلى تِلْكَ الشَّجَرَةِ.» را ترجمه کن.

پاسخبه آن درخت نگاه کن.

چرا؟ انظر امر است؛ تلك اشاره به دور است، پس «این» مناسب نیست.

تمرین تشریحی ۲

صورتدر «أَنْجُمٌ كَالدُّرَرِ» دُرَر چه معنایی دارد؟

پاسخمرواریدها.

چرا؟ حرف کـ مقایسه می‌سازد؛ درخشش ستارگان به مروارید تشبیه شده است.

۱۱
رندو مکس | نکات ناب عربیپایهٔ دهم • درس ۱

تمرین تشریحی ۳

صورت«ما كَتَبْنا واجِباتِنا.» را ترجمه کن.

پاسختکلیف‌هایمان را ننوشتیم.

چرا؟ ما پیش از ماضی، نفی گذشته است؛ هر دو نا باید به «ما/ـمان» ترجمه شوند.

تمرین تشریحی ۴

صورتترجمهٔ «كانوا يَكْتُبونَ» کدام است: می‌نوشتند / خواهند نوشت؟ چرا؟

پاسخمی‌نوشتند.

چرا؟ کانوا همراه مضارع، استمرار در گذشته می‌سازد؛ نشانه‌ای برای آینده نداریم.

تمرین تشریحی ۵

صورتبخوان: «رَأَيْتُ شَجَرَةً. لَها غُصُونٌ نَضِرَةٌ.» چه چیزی دیده شده و «ها» به چه برمی‌گردد؟

پاسخدرختی دیدم؛ «ها» به «شَجَرَةً» برمی‌گردد.

چرا؟ جملهٔ دوم ویژگی همان درخت را بیان می‌کند: شاخه‌های تر و تازه دارد.

۱۲
رندو مکس | جمع‌بندیپایهٔ دهم • درس ۱

ذاكَ هُوَ اللّٰهُ

برای یک پاسخ تشریحی کامل، ترجمهٔ دقیق، نشانهٔ قاعده و دلیل انتخابت را کنار هم بنویس تا چیزی جا نماند.

مرور پایانی

حالا یک‌بار متن‌های عربی این جزوه را بدون نگاه به ترجمه بخوان؛ سپس مرجع ضمیر، زمان فعل و واژهٔ حساس هر جمله را مشخص کن.

۱۳

جزوه رایگان و نکات ناب رندو مکس

این صفحه برای جست‌وجوی «جزوه عربی دهم فصل ۱»، «نکات ناب عربی» و مرور سریع کنکور و امتحان نهایی آماده شده است.